Dadorchuddio Cadair a Choron Eisteddfod yr Urdd 2019

Dadorchuddiodd Urdd Gobaith Cymru gadair a choron Eisteddfod yr Urdd Caerdydd 2019 i’r genedl. Cafodd y gwobrau cain eu dadorchuddio yn fyw ar raglen deledu Heno ar S4C.

Y saer, Iolo Puw o Parc ger Y Bala, Gwynedd sydd wedi creu cadair eleni o goedyn derwen sy’n hanu o dir Gwersyll yr Urdd Glan-llyn, nepell o’i weithdy. Cyflwynir y gadair i’r Eisteddfod gan Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg.

 

Iolo Edger, gemydd o Ben-y-bont ar Ogwr sydd wedi creu’r goron arian eleni, gan ddwyn ysbrydoliaeth gan Gaenor Mai Jones o ardal Pontypridd sy’n ei chyflwyno i’r Eisteddfod, er cof am ei rhieni.

 

Saer wrth ei alwedigaeth yw Iolo Puw ac mae wedi creu nifer o gadeiriau, bach a mawr ar gyfer eisteddfodau lleol, gan gynnwys cadair Eisteddfod Clybiau Ffermwyr Ifanc Cymru yng Nghlwyd rai blynyddoedd yn ôl. Dyma’i ail gadair i’r Urdd, pan gydweithiodd gyda’r diweddar John Pugh o Bennal, Machynlleth ar gadair Eisteddfod yr Urdd Meirionnydd 2014.

 

Yn ôl Iolo Puw: “Mae dyluniad y gadair yn dibynnu ar y coedyn, yn amlach na pheidio. Dwi’n chwilio am ysbrydoliaeth o hen gadeiriau’r gorffennol. Un llyfr sy’n agos at fy nghalon yw Llyfr Cadeiriau Eisteddfodau ac mae rhywun yn cael golwg ar gampweithiau seiri sy’n arbenigo mewn cadeiriau yn hwnnw.

 

“Dwi’n meddwl ac yn dylunio, ac yn aml yn deffro’r nos a chodi’r llyfr sgetsio, wrth feddwl am ran o’r gadair yn oriau mân y bore. Ond mae’r gwaith go iawn yn cychwyn wrth chwilio am y darnau sy’n creu’r gadair, y mesuriadau, y siâp a dechrau gweithio gyda’r coed i ddylunio a ffurfio’r strwythur.

 

“Cadair drom, gre sy’n creu siâp syml ond gosgeiddig yw’r gadair dderw eleni. Bues i’n ffodus i gael carthen ‘Cysgodion y Paith’ i orchuddio’r sedd gan y dylunydd Cymreig, Cefyn Burgess. Mae lliw cynnes y derw yn gwrthgyferbynnu’n hyfryd gyda phatrwm llinell a siapiau du a gwyn y brethyn. Dwi’n falch iawn ohoni ac mae’n fraint gallu ei throsglwyddo i Eisteddfod yr Urdd ar gyfer un o brif gystadlaethau’r Eisteddfod yn 2019.”

 

Yn ôl Hywel Price, Pennaeth Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg sy’n cyflwyno’r gadair eleni: “Mae’n fraint i ni fel ysgol 3 i 19 oed gyflwyno’r gadair i’r Eisteddfod eleni, a hithau yma yn ein hardal ni. Mae gwir fwrlwm a brwdfrydedd tuag at weithgareddau’r Urdd a’r Eisteddfod yma yn yr ysgol.

 

Mae’n ychwanegu at Gymreictod allgyrsiol bywydau’r disgyblion ac mae cryn edrych mlaen at gystadlu yn yr Ŵyl, arddangos gwaith yr ysgol yn stondin Ysgol Bro Morgannwg ar y maes a mwynhau!”

 

Stori Gaenor

 

Mae gwneuthurwr y goron, Iolo Edger wedi ei ysbrydoli gan stori Gaenor Mai Jones, sy’n ei chyflwyno eleni. Defnyddiodd Iolo stori Gaenor am gyfarfyddiad ei rhieni tra roedd y ddau yn gweithio i’r Urdd yn Aberystwyth yn y pumdegau, eu carwriaeth ac yna eu priodas. Mae Gaenor ei hun yn Llywydd Anrhydeddus yr Ŵyl eleni, yn gydnabyddiaeth am ei gwaith fel Swyddog a Nyrs yng Ngwersyll yr Urdd Llangrannog, yn ddi-dor, ers 46 o flynyddoedd.

 

Yn ôl y crefftwr, Iolo Edger: “Gwnaeth stori rhieni Gaenor i mi feddwl am undod pobl, am Gymru, ein diwylliant a’n hiaith. A meddyliais am greu coron oedd yn cyfleu’r undod yna, undod trwy’r iaith Gymraeg a dathliad rhieni Gaenor yn cyfarfod fel pobl ifanc a chyfuno hynny gyda dathliad ieuenctid yr Urdd.

 

“Fel dysgwr, ces i fy ysbrydoli wrth fynychu Eisteddfod yr Urdd am y tro cyntaf ym Mhencoed yn 2017. Collodd cenhedlaeth fy rhieni y cyfle a’r cyfoeth o fyw eu bywydau trwy gyfrwng y Gymraeg. Ond mae’r cyfle yn dod i mi nawr, oherwydd bod fy nhaid o Abertawe yn siarad Cymraeg gyda mi gan roi’r siawns i mi ail gydio yn yr iaith.”

 

Crëwyd y Goron o arian ac o’i mewn mae’r cysyniad o unigolion yn codi eu dwylo mewn llawenydd i ddathlu undod. Mae teitl yr Eisteddfod a thriban yr Urdd wedi ei argraffu ar ben y band arian ac mae’r cyfan wedi ei orffen mewn satin. Mae dwy ochr i’r goron yn dilyn yr un patrwm, yn union fel drych.

 

Yn ôl Gaenor Mai Jones sy'n cyflwyno'r goron: "Mae hi'n fraint i mi gyflwyno'r goron eleni. Dymuniad fy niweddar fam oedd cyflwyno rhodd i'r Urdd. Felly gwelais y cyfle gan bod yr Eisteddfod yn dod i'r fro, gyflwyno'r goron er cof am fy rhieni, y diweddar Brynmor a Margaret Jones, o Aberystwyth.

 

“Cyfarfu'r ddau tra'n gweithio i'r Urdd yn Swyddfa'r Urdd yn Aberystwyth, ac yna, ymhen blynyddoedd priodi. Mae gen i lawer i ddiolch i'r Urdd amdano! Rwy'n edrych ymlaen at seremoni'r coroni wythnos yr Eisteddfod a gallu dychmygu’r wefr a gafodd fy nhad wrth iddo ennill coron Maesteg yn 1953."

 

Deall pwysigrwydd

 

Yn ôl Aled Siôn, Cyfarwyddwr Eisteddfod yr Urdd: “Rydym yn ffodus yng Nghymru o gael crefftwyr sy’n deall pwysigrwydd y gwobrau hyn ar gyfer prif seremonïau’r Urdd. Mae wastad yn braf rhoi ffenest siop i’r crefftwyr cain sy’n cydweithio â ni i greu gwobrau prif seremonïau’r Urdd. Maent wedi llwyddo i greu gwobrau teilwng i unrhyw enillydd.

 

“Rydyn ni’n ddiolchgar hefyd am gefnogaeth Ysgol Bro Morgannwg ac un o Lywyddion Anrhydeddus yr Eisteddfod eleni, Gaenor Mai Jones wrth gyflwyno’r gwobrau. Edrychwn ymlaen at weld a fydd teilyngdod i’r ddwy gystadleuaeth ddiwedd mis Mai yng Nghaerdydd.”

 

Cynhelir Seremoni’r Cadeirio ar lwyfan Theatr y Donald Gordon ar ddydd Iau 30 Mai a noddir y Seremoni gan Ymddiriedolaeth Ivor ac Aeres Evans. Prifysgol Caerdydd sy’n noddi Seremoni’r Coroni a gynhelir ar ddydd Gwener 31 Mai am 4:00yh .

 

Cynhelir Eisteddfod yr Urdd Caerdydd a’r Fro 2019 ym Mae Caerdydd rhwng 27 o Fai a 1 Mehefin 2019. Am fwy o wybodaeth ewch i urdd.cymru