Daearyddiaeth ym Mhrifysgol Aberystwyth yn dathlu'r canmlwyddiant

29/06/2018

Categori: Addysg, Amgylchedd, Newyddion

Bydd mwy na 160 o gyn-fyfyrwyr a staff yn ymgasglu yn Aberystwyth dros y penwythnos i ddathlu canmlwyddiant Adran Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear Prifysgol Aberystwyth.

O brif siaradwyr i deithiau maes a hen ffilmiau, trefnwyd penwythnos arbennig o ddigwyddiadau a gweithgareddau i nodi pen-blwydd yr adran yn 100 oed.

 

Bydd y digwyddiad yn gyfle i edrych yn ôl ar lwyddiannau’r Adran yn ogystal â'i chynlluniau ar gyfer y dyfodol.

 

Mae rhai cyn-fyfyrwyr yn teithio o bell i fynychu’r dathliadau, gan gynnwys Seland Newydd a British Columbia yng Nghanada.

 

Haf 1918 oedd hi, gyda’r Rhyfel Byd Cyntaf yn dirwyn i ben, pan ddaeth y myfyrwyr cyntaf i Aberystwyth i astudio Daearyddiaeth.

 

Yr Hen Goleg ger y lli oedd y lleoliad y dysgu gwreiddiol, gyda'r Adran yn symud i'w chartref presennol yn adeilad Llandinam ar gampws Penglais ym 1965.

 

Yn 1988, cyfunodd Daearyddiaeth â Daeareg, adran a sefydlwyd yn 1910 ac a oedd yr un mor uchel ei bri, a chyflwynwyd graddau newydd mewn Gwyddor Amgylcheddol a Gwyddor Daear Amgylcheddol.

 

Hyd yn hyn, mae mwy nag 8,000 o fyfyrwyr wedi ennill gradd o'r Adran, gyda graddedigion heddiw yn gweithio fel darlithwyr ac athrawon mewn prifysgolion o California i Tsieina, a De Cymru Newydd i Dde Affrica.

 

Ymhlith y staff nodedig ar draws y degawdau y mae pennaeth cyntaf yr Adran, yr Athro Fleure, a gydnabyddir fel un o gewri Daearyddiaeth yn ystod blynyddoedd cynnar yr ugeinfed ganrif, a'r Athro E G Bowen a deithiodd o gwmpas Cymru yn ei Fini melyn nodedig gan draddodi darlithoedd cyhoeddus ar ddaearyddiaeth ddiwylliannol a hanesyddol Cymru.

 

Enillodd yr Adran lu o wobrau ar hyd y daith ac mae ymhlith y 150 o Adrannau Daearyddiaeth uchaf yn y byd gyda’r QS World Rankings 2017.

 

Cydnabuwyd staff y Ganolfan Rhewlifeg yn rhyngwladol wrth iddynt ennill Medal y Pegynau (Polar Medal) dair gwaith.

 

Enillodd yr Athro Emeritws Michael Hambrey Fedal y Pegynau ddwywaith, a derbyniodd Fedal Rhagoriaeth mewn Ymchwil Antarctig gan Bwyllgor Gwyddonol ar Ymchwil Antarctig (SCAR) yn 2018. Yn 2017, derbyniodd yr Athro Bryn Hubbard Fedal y Pegynau ac yn 2016, cafodd rhewlif ei enwi ar ôl yr Athro Neil Glasser.

 

Dywedodd yr Athro Elizabeth Treasure, Is-Ganghellor Prifysgol Aberystwyth: “Hoffwn longyfarch yr adran - ei staff, myfyrwyr a chefnogwyr, o’r gorffennol a'r presennol - ar gyrraedd y pen-blwydd nodedig hwn. Dros y ganrif ddiwethaf, mae'r Adran hon wedi gwneud cyfraniad enfawr i’r ddealltwriaeth fyd-eang o ddaearyddiaeth ffisegol a dynol. Bydd ei hymchwilwyr a'i graddedigion yn parhau i wneud cyfraniad gwerthfawr drwy ei haddysgu a'i hymchwil, ac adeiladu ymhellach ein dealltwriaeth o newid hinsawdd a materion eraill o bwys sy'n wynebu ein planed.”

 

Dathliadau

 

Mae dathliadau’r canmlwyddiant yn cael eu trefnu gan yr Athro Michael Woods. Dywedodd yr Athro Woods: “Gydag Aberystwyth ymysg y 150 o adrannau daearyddiaeth gorau’r byd yn nhabl cynghrair y QS University Rankings, mae gennym ddigon i'w ddathlu yn 2018. Fel Adran Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear, rydym ni parhau i gwmpasu’r celfyddydau a gwyddoniaeth, yn ogystal â'r lleol a byd-eang, ac mae’n ymrwymiad i asio ymchwil ac addysgu yn parhau.

 

“Gwelir hyn ar ein teithiau maes enwog. Mae cenedlaethau o raddedigion o'r 1970au a'r 1980au yn parhau i hel atgofion am eu taith maes blwyddyn gyntaf i Ddinbych-y-pysgod, neu dramor i Baris a Sbaen. Yn ddiweddarach, Aberystwyth oedd yn un o'r adrannau daearyddiaeth Prydeinig cyntaf i redeg taith maes i Efrog Newydd, ac mae ein teithiau maes i Seland Newydd yn dal mor boblogaidd ag erioed ac yn destun eiddigedd ymysg myfyrwyr a staff mewn mannau eraill.”

 

Dywedodd yr Athro Paul Brewer, Pennaeth yr Adran Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear: "Rydym yn edrych ymlaen at groesawu cyn-fyfyrwyr a staff wrth inni fyfyrio ar gan mlynedd o ddaearyddiaeth yn Aberystwyth. Pan ddechreuon ni ddysgu'r pwnc yn ôl yn 1918, ni oedd yr adran gyntaf o'i bath yng Nghymru ac un o dair  yn unig yn y DU oedd yn cynnig gradd mewn Daearyddiaeth. Mae ein henw da yn deillio o ehangder ein hymchwil rhyngwladol ac ansawdd ein haddysgu sy'n cyfuno'r traddodiadau gorau gyda'r datblygiadau arloesol diweddaraf. Mae ein darlithfeydd sydd newydd eu hadnewyddu yn cynnig offer a chyfleusterau o'r radd flaenaf, ac edrychwn ymlaen at godi dysgu Daearyddiaeth yn yr 21ain ganrif i’r lefel nesaf.”

 

Daeth Llywydd presennol Cymdeithas y Cyn-Fyfyrwyr, John Frampton, i astudio Daeareg yn Aberystwyth ym 1958 a bydd yn bresennol yn nathliadau'r canmlwyddiant: "Rwy'n llongyfarch yr Adran Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear ar gyrraedd ei chanmlwyddiant ac yn dymuno'n dda iddi wrth symud ymlaen i’r 100 mlynedd nesaf. Gobeithio y bydd y tywydd yn ffafriol i bawb fydd yn dychwelyd ar gyfer y dathliadau, y bydd y cyfeillgarwch yn ddymunol, ac y byddwch yn mwynhau Aber a phopeth y mae, ac wedi ei olygu i chi, yn ei ffordd hyfryd a dihafal.”