12 ffaith ddiddorol am y 'Dolig

23/12/2016

Categori: Addysg, Bwyd, Cerddoriaeth, Hamdden

Mae Lleol.cymru wedi dethol rhai o ffeithiau diddorol am y Nadolig i ryfeddu a synnu. Dyma ddeuddeg ffaith annisgwyl o Gymru a thu hwnt am ddathliadau Gwyl y Geni. O fins Peis i’r dyn chwedlonol, Sion Corn, fe fydd cyfle i chi ddangos eich gwybodaeth eang mewn cwisiau o flaen y tan!

1. Amcangyfrifif fod y garol “White Christmas” gan Irving Berlin wedi gwerthu dros 100 miliwn dros y byd, gan fod y sengl sydd wedi gwerthu fwyaf erioed. 

 

2. Mae Siôn Corn yn seiliedig ar berson go iawn, a hwnnw oedd St. Nikolas o Myra (a elwir hefyd yn Nikolaos y gweithiwr prysr,  Esgob Saint Nicholas o Smyrna, neu Nikolaos o Bari, a oedd yn byw yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Fe'i ganed yn Patara sydd heddiw yn Nhwrci. Ef yw nawddsant bancio, cigyddiaeth, hwylio, a phlant amddifad. 

 

3. Er fod mins peis yn llysieuol yn bennaf, yn oes Fictoria, roedd mins peis yn cael eu gwneud gyda chig eidion a sbeisys.

 

4. Cafodd y traddodiad o roi tanjerîns mewn hosanau ei wneud gyntaf gan leianod Ffrengig yn 12fed ganrif a adawodd sanau llawn o ffrwythau, cnau a thanjerîns yng nghartrefi’r tlawd.

 

5. Mae gwyddonwyr wedi amcangyfrif fod Siôn Corn yn flynyddol yn ymweld â 822 o gartrefi yr eiliad dros y byd gan deithio 650 milltir yr eiliad. Tipyn o foi!

 

6. Fe wnaeth y Piwritan, Oliver Cromwell wahardd dathliadau Nadolig a charolau Christmas rhwng 1649-1660. Yr unig ddathliadau a oedd yn gyfreithlon oedd pregethau a gweddiau. 

 

7. Arferodd y Cymry hela Dryw bach yn ystod dathliadau’r Nadolig. Defod ar ffurf gorymdaith a gafwyd yn y gwledydd Celtaidd oedd hela'r dryw. Mae'n tarddu o ddefodau cyn-Gristnogol yn ymwneud â dathlu duw'r goleuni, drwy aberthu brenin yr adar, sef y dryw bach, i'r duw hwn.

 

8. Traddodiad hynafol iawn yng Nghymru ydy'r Fari Lwyd, traddodiad sy'n parhau hyd heddiw ond sy'n tarddu o draddodiadau addoli y dduwies Geltaidd Rhiannon. 

 

9. Y Prifardd TH Parry Willliams gyfieithodd geiriau’r garol Stille Nacht neu Dawel Nos i’r Gymraeg. Mae’r garol yn deillio o Awstria a’r Tad Joseph Mohr ysgrifennodd y geiriau gwreiddiol ac fe gyfansoddwyd yr alaw gan Franz Xaver Gruber. 

 

10. Mae haneswyr yn honni mai nid mis Rhagfyr y cafodd Iesu ei eni ond ym mis Medi, gan nad yw bugeiliaid yn edrych ar ôl ei praidd ar y mynydd yn y ystod y gaeaf gan ei bod yn rhy oer. 

 

11. Mae’r Nadolig yn seiliedig ar ddathliad celtaidd i ddathlu troad y rhod, a throi cefn ar dywyllwch y gaeaf.

 

12. Mae’n debyg mai’r sgwennwr baledi, J Glyn Davies a oedd yn gyfrifol am y faled enwog Flat Huw Puw, fathodd yr enw Sion Corn am y tro cyntaf. 

 

Hoffai staff Lleol.cymru ddymuno Nadolig Llawen a blwyddyn newydd lewyrchus i bawb o ddefnyddwyr y Wefan.