Prifysgol Abertawe yn penodi canghellor newydd

08/01/2018

Categori: Addysg, Newyddion

Mae Prifysgol Abertawe wedi penodi yr Athro Fonesig Jean Thomas yn Gangellor newydd.

Mae'r Athro'r Fonesig Jean Thomas yn Athro Biocemeg Emeritws ym Mhrifysgol Caergrawnt; bu'n Feistr Coleg St Catherine, Caergrawnt, yn ddiweddar a hi yw Llywydd presennol y Gymdeithas Bioleg Frenhinol. Bydd yn cyflwyno dyfarniadau gradd i raddedigion ar 8 Ionawr yn ystod cynulliadau graddio'r gaeaf Prifysgol Abertawe (8 Ionawr - 10 Ionawr 2018) i'w cynnal yn y Neuadd Fawr ar Gampws y Bae'r Brifysgol.

 

Mae'r Athro'r Fonhesig Jean Thomas yn olynu'r diweddar Rhodri Morgan, Prif Weinidog Cymru, a fu'n Ganghellor Prifysgol Abertawe rhwng 2011 a 2017.

 

Mae'r Athro Thomas yn gyn-fyfyriwr Prifysgol Abertawe (Coleg Prifysgol Abertawe, Prifysgol Cymru, fel yr oedd ar y pryd).  Ym 1964, graddiodd â BSc Dosbarth Cyntaf mewn Cemeg ac, ym 1967, dyfarnwyd PhD mewn Cemeg iddi am ei thraethawd ymchwil: Hydroxyl-carbonyl interaction in cyclic peptides and depsipeptides

 

Yn union wedi hynny, dechreuodd Gymrodoriaeth Ymchwil Goffa Beit yn y Labordy Bioleg Foleciwlaidd yng Nghaergrawnt a, dwy flynedd yn ddiweddarach, ymunodd â staff academaidd yr Adran Biocemeg, Prifysgol Caergrawnt, lle mae wedi gweithio ers hynny a lle daeth yn Athro Biocemeg Facro-foleciwlaidd ym 1991.

 

Yn 2007, cafodd ei hethol yn 38ain Meistr Coleg St Catherine, Caergrawnt, rôl a gyflawnodd am 10 mlynedd. Hi oedd y fenyw gyntaf (a'r unig un o hyd) i'w hethol yn Feistr y Coleg ers iddo gael ei sefydlu ym 1473.

 

Mae hi wedi derbyn gwobrau ac anrhydeddau niferus drwy gydol ei gyrfa, ac mae wedi gwasanaethu ar lawer o gyrff cenedlaethol.  Cafodd ei hethol yn un o Gymrodorion y Gymdeithas Frenhinol ym 1986 a hefyd yn un o Gymrodorion Academi'r Gwyddorau Meddygol a  Chymdeithas Ddysgedig Cymru; mae hefyd yn aelod o Sefydliad Bioleg Foleciwlaidd Ewrop (EMBO) ac Academia Europaea. Mae ganddi raddau er anrhydedd a chymrodoriaethau gan sawl prifysgol a choleg, gan gynnwys Cymrodoriaeth er Anrhydedd gan Brifysgol Abertawe, a ddyfarnwyd iddi ym 1987.

 

Cefndir

 

Bu'n Ysgrifennydd Bioleg ac yn Is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol am bum mlynedd o 2008, yn un o Lywodraethwyr Ymddiriedolaeth Wellcome am saith mlynedd o 2000 ymlaen ac yn aelod o Ymddiriedolwyr yr Amgueddfa Brydeinig am 10 mlynedd o 1994. Yn ogystal, mae wedi bod yn aelod, inter alia, o'r Cyngor Gwyddoniaeth a Pheirianneg  (SERC) a'r Cyngor Ymchwil Peirianneg a'r Gwyddorau Ffisegol (EPSRC). Ar hyn o bryd, hi yw Llywydd y Gymdeithas Bioleg Frenhinol (bu gynt yn Llywydd y Gymdeithas Fiocemegol); mae'n un o Ymddiriedolwyr Sefydliad Wolfson ac yn aelod o Gyngor Cynghori ar Wyddoniaeth Cymru.

 

Cafodd ei hurddo'n Gadlwydd Urdd Ardderchocaf yr Ymerodraeth Brydeinig (CBE) ym 1993 am wasanaethau i Wyddoniaeth ac, yn 2005, fe'i penodwyd yn 'Fonesig Gadlwydd Urdd Ardderchocaf yr Ymerodraeth Brydeinig  (DBE) am ei gwasanaethau i Fiocemeg.  

 

Wrth siarad am benodiad yr Athro Thomas, meddai Is-ganghellor Prifysgol Abertawe, yr Athro Richard B Davies: "Mae'n anrhydedd o'r mwyaf gennym groesawu'r Athro'r Fonesig Jean Thomas fel ein Canghellor newydd.  Mae bri academaidd yr Athro Thomas yn ei rhagflaenu; mae ei gyrfa wedi bod yn ganmoladwy ac yn ysbrydoledig. 

 

Canmlwyddiant 2020

 

Wrth i ni agosáu at ein canmlwyddiant yn 2020, ac wrth i ni symud yn nes at gyflawni ein nod o fod ymysg y 200 o brifysgolion gorau yn y byd, ni allwn feddwl am neb gwell na'r Athro Thomas i'n harwain fel ein Canghellor, ac i adlewyrchu ein gwerthoedd o ragoriaeth academaidd, arloesi ac uchelgais mawr."

 

Ar adeg ei phenodi'n Ganghellor, meddai'r Athro'r Fonhesig Jean Thomas: "Pan raddiais o Brifysgol Abertawe flynyddoedd maith yn ôl, ni allwn fod wedi dychmygu un diwrnod y byddai gen i'r fraint o wasanaethu fel ei Changhellor. Mae'r Brifysgol yn parhau i gyflawni ac i ehangu, ac rwy'n edrych ymlaen yn fawr at fod yn rhan o'r uchelgais cyffrous hwn wrth i ni agosáu at y Canmlwyddiant yn 2020."