Ras yr Iaith yn croesi’r Fenai am y tro cyntaf erioed

28/06/2018

Categori: Amgylchedd, Hamdden, Iaith, Iechyd, Newyddion

Bydd Ras yr Iaith yn croesi’r Fenai am y tro cyntaf erioed ar y 4ydd o Orffennaf eleni.

Disgwylir dros 250 o redwyr o ysgolion lleol groesi Bont Borth a rhedeg o dan bileri’r bont grog fyd-enwog cyn dathlu’r iaith ar y cae chwarae ger Llyfrgell Porthaethwy, erbyn tua chanol dydd.

 

Melyn yw lliw'r ras ac mi fydd y rhedwyr, o blant bach i bobl ifanc, a hyd yn oed y ddraig hoffus Selog, yn llifo dros y Fenai fel arian byw yn cynrychioli’r Gymraeg yn ystwyth ar dafodau’r ifanc ym Môn. Rhwng y 4ydd a’r 6ed o Orffennaf fe fydd Ras yr Iaith wedi teithio o’r Gogledd i’r De ac o’r Dwyrain i’r Gorllewin ac am yn ôl, gan ddechrau yn Wrecsam a gorffen yng Nghaerffili.

 

Esboniodd Nia Thomas, Menter Iaith Môn, sy’n arwain cymal y ras ar yr Ynys: “Mae’n gamsyniad mai iaith pobl hynach yw’r Gymraeg, i’r gwrthwyneb yn llwyr yma ym Môn, gyda dros 80% o’r plant a phobl ifanc 5-15 yn siarad Cymraeg ond llai na 50% o’r trigolion dros eu 65 yn medru’r iaith. Felly pwrpas y ras yw dangos fod y Gymraeg yn fyw ac yn iach ymysg yr ifanc, gan roi cyfle i’r gymuned ddangos cefnogaeth i’r to iau sy’n amlygu eu hiaith fel nodwedd unigryw i Gymru. Rydym am ddiolch yn arw i’r busnesau lleol am eu cefnogaeth, ac am fod yn oddefgar i ni gau’r lôn er diogelwch y plant wrth redeg, ac yn wir i lu o gefnogwyr eraill gan gynnwys Cyngor Tref Porthaethwy am estyn croeso i’r ras genedlaethol hon. Gydag enw’r llwyth ‘Aethwy’ yn adlais wrth i ni groesi i Fôn, pa le gwell i ddathlu parhad y Gymraeg fel iaith fyw dros y canrifoedd.”

 

Rasys llwyddiannus eraill

 

Wedi ei threfnu yn genedlaethol gan Mentrau Iaith Cymru, cynhaliwyd Ras yr Iaith gyntaf yn 2014. Cynhelir rasys llwyddiannus tebyg i ddathlu’r Llydaweg, Gwyddeleg a Basgeg. Mae awyrgylch y ras yn un o ddathlu a chael hwyl, yn hytrach na phrawf athletaidd, ac mae cyfle i bawb, o bob cefndir ieithyddol, i fod yn rhan o’r ras unai drwy redeg, noddi, cefnogi ar hyd y daith, neu i gyd-ganu gyda Dewi Pws yn y cae ar y diwedd. Mae cyfle i unigolion, teuluoedd, busnesau, sefydliadau ac ysgolion i noddi cymal o’r ras. Ymysg y noddwyr ym Môn mae cyn-ddisgybl o Ysgol David Hughes, Aaron Morris, sydd yn noddi disgyblion ei hen ysgol uwchradd i redeg yn y ras. Dywedodd: “Mae modd dathlu’r Gymraeg bob dydd, ond nid bob dydd mae modd rhedeg dros Bont Borth mewn ras genedlaethol, felly roeddwn wrth fy modd yn cynnig profiad fydd yn aros fel atgof hapus i ddisgyblion fy hen ysgol ym Mhorthaethwy.”

 

Cyhoeddir manylion llwybr y ras ym Môn ar gyfryngau cymdeithasol Menter.Iaith.Mon (facebook) a trydar @moniaith, a cheir mwy o wybodaeth am gefndir y ras a llwybr y ras trwy Gymru ar y wefan