Hanesion dadlennol hunangofiant Carl Clowes

28/09/2016

Categori: Llenyddiaeth, Newyddion

Mae Carl Clowes yn cyhoeddi ei hunangofiant yr wythnos hon, ac ymhlith cyfres o hanesion dadlennol yw bod Plaid Cymru wedi derbyn £25,000 gan wladwriaeth Libya yn ôl yn yr 1970au.

Daw’r darganfyddiad o hunangofiant Carl Clowes Super Furries, Prins Seeiso, Miss Siberia - a Fi a gyhoeddir yr wythnos hon.

 

Ymunodd Carl Clowes gyda dirprwyaeth o aelodau Plaid Cymru, gyda Brian Morgan Edwards, Phil Williams a John Lewis, ar daith i Libya yn 1976. Cynigodd un o’r tywysyddion bod modd rhoi cyfraniad ariannol i’r blaid.

 

"Yr hyn oedd yn annisgwyl oedd natur y sgwrs tua diwedd y daith, pan gynigiodd ein tywysydd weld faint o gyfraniad y byddai modd i heddychwr fel ni eu derbyn ar gyfer ei brwydr hwy am annibyniaeth, rhywbeth roedd Cyrnol Gaddafi yn coleddu fel ffordd o herio’r drefn yn y Gorllewin," meddai Carl Clowes.

 

Daeth i’r wyneb wedyn bod £25,000 wedi cyrraedd coffrau Plaid Cymru.

 

Meddyg, is-gennad, gwladgarwr ac entrepreneur cymdeithasol’ nad yw’n ofn dweud ei ddweud’ yw Carl Clowes.

 

Symud i Lŷn

 

Symudodd Carl Clowes o’i swydd arbenigol ym Manceinion i bractis un dyn yn Llŷn yn 1970 er mwyn i’r teulu gael eu magu mewn cymuned wledig a Chymraeg. Yno y gwelodd gymuned a’i phoblogaeth yn dirywio ac iechyd y fro yn dioddef.

 

"Gweledigaeth o’r newydd a deffroad bersonol ac oesol yn y perthynas rhwng amgylchiadau byw ac iechyd pobl wnaeth fy arwain i at newid gyrfa ac arbenigo mewn meddygaeth gymdeithasol" eglurodd Carl.

 

Dechrau mentrau

 

Roedd bygythiad y byddai ysgol pentref Llanaelhaearn yn cau ac roedd angen mawr am gyfleoedd gwaith os oedd yr ardal am oroesi. Dyna ddechrau sawl menter y maent yn cynnwys sefydlu canolfan iaith Nant Gwrtheyrn yn 1982, a bellach gwelwyd rhyw 30,000 o bobl yn ymdrochi yn yr awyrgylch unigryw.

 

Bu Carl Clowes ynghlwm â sawl brwydr ieithyddol gan gynnwys dod â chyrff at ei gilydd i ymgyrchu i sicrhau undod o blaid Deddf Iaith Newydd.

 

Bu hefyd yn ymgeisydd dros Blaid Cymru yn etholaeth Maldwyn yn 1979, 1983 ac 1987.

"Wedi imi ddeffro i`r ffaith mai gwleidyddion sydd yn y sefyllfa gorau i ddylanwadu ar iechyd cymdeithas, fentrais i`r byd gwleidyddol yn San Steffan tair gwaith ym Maldwyn," meddai Carl, "Cefais gyfleon diddorol a difyr tu hwnt ond heb lwyddiant etholiadol".

 

Bu hefyd yn ymgyrchydd brwd yn erbyn Wylfa B gan lunio Maniffesto Môn – yn sicrhau gwaith cynaliadwy ar Ynys Môn.

 

Arweiniodd yr efeillio rhwng Cymru a Lesotho yn 1985 gan sefydlu a chadeirio Dolen Cymru– y ddolen gyntaf o’i fath yn y byd. Bellach, mae’n Is-gennad Anrhydeddus Lesotho yng Nghymru. Bu Carl hefyd yn gweithio tu allan i Gymru ar gyfer y trydydd sector mewn gwledydd megis Siberia, Cambodia, a Mizoram yn India.

 

Mae wedi ei anrhydeddu gyda’r Wisg Wen gan yr Eisteddfod Genedlaethol am ei gyfraniad yn lleol, cenedlaethol a rhyngwladol. Mae’n briod a Dorothi ac mae ganddyn nhw bedwar o blant – Dafydd, Rhiannon, Angharad a Cian. Mae Dafydd a Cian yn aelodau o grŵp y Super Furry Animals.

 

Bydd Carl Clowes yn trafod ei hunangofiant gyda Huw Jones yn Gwyl Inc yn Galeri, Caernarfon am 11 o’r gloch, dydd Sadwrn, Hydref 1af.

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru