Prifysgol Aberystwyth yn ymchwilio i leihau nitrogen wrth gynhyrchu llaeth

Mae gwyddonwyr o Brifysgol Aberystwyth yn arwain prosiect ymchwil newydd i ddod o hyd i ffyrdd o leihau llygredd nitrogen wrth gynhyrchu llaeth.

Gyda dyffrynoedd Sir Gâr yn cynnwys nifer o ffermydd llaeth mawr, fe fydd canfyddiadau yr ymchwil sy'n cael ei arwain gan Athrofa’r Gwyddorau Biolegol, Amgylcheddol a Gwledig ym Mhrifysgol Aberystwyth yn berthnasol tu hwnt, wrth iddynt weithio gyda phedwar o bartneriaid yn y diwydiant sy'n ymgynghori ar filoedd o ffermydd llaeth Ewropeaidd.

 

Dr Jon Moorby o IBERS sydd yn arwain y gwaith. Dywedodd: "Mae gwartheg llaeth yn dda am gynhyrchu bwyd maethlon iawn i ni o fwydydd nad ydym yn gallu eu bwyta. Fodd bynnag, gallant gael effeithiau negyddol ar yr amgylchedd ehangach, trwy ysgarthu gormod o nitrogen.

 

“O safbwynt gwyddonol rydym yn gwybod sut i leihau hyn er mwyn gostwng lefelau llygredd o gynhyrchu llaeth, ond ychydig iawn o strategaethau sydd wedi cael eu trosi'n arfer amaethyddol gan y diwydiant llaeth oherwydd y diffyg cyswllt rhwng ymchwil a’i gymhwyso ar y fferm.

 

“Mae'r prosiect CowficieNcy yn mynd i'r afael â hyn trwy ddarparu offer all helpu symud y diwydiant llaeth tuag at ddulliau mwy effeithlon a llai llygredig.”

 

Maeth hanfodol

 

Mae nitrogen yn faeth hanfodol a ddefnyddir gan ffermwyr ledled y byd yn fwyd (fel protein) ac mewn gwrteithiau.O’i ddefnyddio’n benodol, mae'n cynyddu tyfiant porfa ac yn elfen allweddol o gynhyrchu cig a llaeth.Fodd bynnag, mae'n cylchdroi yn barhaus drwy'r pridd, yr atmosffer a'r system fferm ac mae defnydd estynedig ohono wedi arwain at effeithiau negyddol sylweddol ar yr amgylchedd.

 

Bydd y tîm CowficieNcy yn gweithio gyda ffermydd er mwyn eu galluogi a’u hymgyfarwyddo ar sut i ddisgrifio eu sefyllfa cydbwysedd nitrogen, gan ddefnyddio dau fodel mathemategol, un yn seiliedig ar y fuwch, a'r llall yn seiliedig ar y fuches.