Cynnydd mewn rhai poblogaethau o adar môr ledled Cymru

30/11/2018

Categori: Amgylchedd, Hamdden, Newyddion

Dengys canlyniadau cychwynnol cyfrifiad cenedlaethol o adar môr gan Cyfoeth Naturiol Cymru gynnydd sylweddol mewn gwylogod a llursod o gwmpas arfordir Cymru.

Roedd hyn yn cynnwys cynnydd mewn nythfeydd anferth, fel ym Mhenrhyn Ceinewydd. Yma, cafodd bron i 5,400 o wylogod a 230 o lursod eu cyfrif, o’i gymharu â 3,835 o wylogod a 126 o lursod yn 2000.

 

Cwblhawyd y gwaith, sy’n rhan o gyfrifiad adar môr ledled y DU, Seabirds Count, gan arbenigwyr a gwirfoddolwyr CNC yr haf hwn, gyda'r darn olaf, 150km dros 5 diwrnod, o Benrhyn Tŷ Ddewi yn Sir Benfro i Dywyn yng Ngwynedd.

 

Yn y mwyafrif o’r sectorau cyfrif oedd â chlogwyni creigiog, daethpwyd o hyd i rywogaethau adar môr yn nythu, gyda gwylanod y penwaig ac adar drycin y graig yn gyffredin a nythfeydd o wylogod a llursod yn ymguddio mewn ceunentydd cysgodol rhag gwyntoedd o’r de-orllewin. 

 

Mae newyddion llai calonogol am yr wylan goesddu, y mae ei niferoedd yn gostwng yn rheolaidd, gan ddilyn tueddiad y DU yn gyffredinol. Ym Mhenrhyn Ceinewydd mae nifer yr adar wedi gostwng o 375 i 335. 

 

Mae’r wylan goesddu’n fwy tueddol o fod yn brin o fwyd, gan mai ond ar ysglyfaeth ar wyneb y môr y gallant fwydo, o gymharu â rhywogaethau sy’n plymio fel llursod sy’n gallu cyrraedd ysglyfaeth ar wahanol ddyfnderau. Ym Môr y Gogledd, mae tymheredd uwch arwyneb y môr wedi cael ei gysylltu â newid hinsawdd ac wedi cael effaith  negyddol ar argaeledd prif ysglyfaeth yr wylan goesddu, sef y llymrïen.

 

Deall effeithiau newid hinsawdd

Meddai Matty Murphy, Uwch Adarwr Morol CNC:"Mae adar môr yn rhan ryfeddol o bwysig o'n hamgylchedd yng Nghymru ac yn rhoi gwybodaeth wirioneddol dda i ni am iechyd ein moroedd."

 

"Mae'n wych ein bod wedi gorffen rhan arfordirol y Seabirds Count. Mae'r data hwn am iechyd poblogaeth adar môr yn ein helpu i ddeall effeithiau newid hinsawdd a phwysau eraill sydd ar yr amgylchedd morol."

 

"Rydym yn defnyddio’r dystiolaeth hon nid yn unig i lywio materion fel ein cyngor cynllunio a'n trwyddedu, ond hefyd yr hyn allwn ni ei wneud i wella’n moroedd er mwyn creu'r cynefin gorau posibl ar gyfer yr adar bendigedig hyn."