Darlith yn ystyried y gwrthwynebiad i'r Rhyfel Byd Cyntaf

10/03/2016

Categori: Gwleidyddiaeth, Newyddion

Cynhelir darlith gymunedol Cymru dros Heddwch am y ‘Gwrthwynebiad ym Mhrydain i’r Rhyfel Byd Cyntaf’ yn Y Morlan, Aberystwyth, am 2pm ar Ddydd Mercher 16eg o Fawrth 2016.

Bu farw dros filiwn o filwyr o Brydain a’i hymerodraeth yn y Rhyfel Byd Cyntaf, a bu’n ganrif nes i Brydain lwyddo talu’r dyledion a ddeilliodd o’r rhyfela.

 

Traddodir y ddarlith gan Rupert Gude a esboniodd bwysigrwydd y pwnc: “Yn annhebyg i’r hyn a gyflwynwyd yn y wasg, nid oedd Prydain yn unedig o blaid rhyfel. Mae fy narlith am ganolbwyntio ar y rhai a ymgyrchodd i atal y rhyfel, a’u hymdrechion i hyrwyddo heddwch. Pobl megis Sylvia Pankhurst a ymgyrchai yn Llundain; Bertrand Russell - yn enedigol o Gymru - a ddarlithiau’n daer; a Helen Crawfurd yn uchel ei gwrthwynebiad wrth gefnogi’r tlawd yng Nglasgow.”

 

Ychwanegodd: “Bydd y ddarlith hefyd yn ystyried rhai a fu’n mynegi eu gwrthwynebiad mewn dulliau mwy creadigol, megis y beirdd Wilfred Owen a Siegfried Sassoon a’r artist Paul Nash, yn ogystal ag effaith y gwrthwynebiad i ryfel ar agweddau pobl ar ôl y rhyfel.

 

Dywedodd Craig Owen, Pennaeth Cymru Dros Heddwch: “Megis gyda’r gwrthdaro cyfredol yn Afghanistan, Irac a Syria, roedd yr ystod barn ar rôl Prydain yn y Rhyfel Byd Cyntaf yn eang iawn, ac yn wir yn rhan o’r hanesion cudd nad ydym efallai yn gwybod gymaint amdanynt heddiw. Yn arbennig yng Nghymru, gyda’i thraddodiad anghydffurfiol a’i hunaniaeth lai ymerodrol, gwelwyd unigolion ac ymgyrchoedd egnïol yn herio’r tywallt gwaed. Bydd darlith Rupert Gude yn gyfle i osod cyfraniad Cymru i ymgyrchoedd heddwch y Rhyfel Byd 1af yn y cyd-destun ehangach Prydeinig.”

 

Erchyllterau

 

Ychwanegodd Craig Owen: “Yn dilyn erchyllterau’r rhyfel a cholledion garw cymunedau yng Nghymru, daeth nifer o ymgyrchwyr heddwch, a ffieiddiwyd atynt rhwng 1914-1918, i’r amlwg fel arweinwyr ysbrydoledig. Etholwyd Gwrthwynebwyr Cydwybodol yn Aelodau Seneddol; yn 1922 sefydlwyd yr Urdd fel mudiad heddwch i’r ifanc; yn 1923 arwyddodd 390,296 o ferched ddeiseb ar i America ymuno a Chynghrair y Cenhedloedd; ac yn 1926 ymunodd miloedd o ferched ym Mhererindod Heddwch Gogledd Cymru o Gaernarfon i Lundain. Mae’r hanesion hyn, o gael eu casglu yn ein cymunedau, am ysbrydoli cenhedlaeth newydd o bobl i adnabod ein cyd-ddibyniaeth ryngwladol.”

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru