Cyfrol yn olrhain hanes corau meibion Cymru

17/02/2016

Categori: Iaith, Llenyddiaeth, Newyddion

Mae cyfrol wedi ei chyhoeddi gan Wasg Gomer yn olrhain hanes corau meibion Cymru o’u dechreuad hyd at heddiw.

Yn ei gyfrol Do You Hear the People Sing? The Male Voice Choirs of Wales, mae Gareth Williams, un o haneswyr diwylliannol mwyaf blaenllaw Cymru, yn olrhain hanes a thwf y corau o’r bedwaredd ganrif ar bymtheg hyd heddiw.

 

Bu cystadlu brwd y corau meibion ar lwyfan yr Eisteddfod Genedlaethol yn fodd o sefydlu enw da a statws sawl côr a byddai cynulleidfaoedd o hyd at 20,000 yn gwylio wrth iddynt frwydro’n ffyrnig am ragoriaeth. 

 

Ceir adran yn y gyfrol sy’n nodi holl enillwyr cystadleuthau y corau meibion ar lwyfan yr Eisteddfod Genedlaethol yn ddi-dor ers 1881 ynghyd â rhai o sylwadau llym y beirniaid. Bydd y gyfrol felly yn siŵr o setlo sawl dadl sy’n corddi ymhlith aelodau’r corau meibion a’u dilynwyr selog.

 

Ceir penodau ar rai o gewri byd y corau meibion gan gynnwys Treforys, Treorci, Pendyrus, Pontarddulais a Rhos ond rhoddir tipyn o sylw hefyd i lwyddiannau’r corau llai o ran maint, a’r datblygiad diweddar o sefydlu corau proffesiynol, slic megis Only Men Aloud.

 

Yn ei ragair i’r gyfrol, dywed Tim Rhys-Evans, sylfaenydd a chyfarwyddwr cerddorol Only Men Aloud ac Only Boys Aloud, bod y gyfrol yn “gofnod grymus o un o allforion cerddorol enwocaf Cymru.” 

 

Parhad

 

Mae eu parhad, er gwaethaf cyfnodau o ddirwasgiad a thlodi affwysol a’u haberth yn ystod dau ryfel byd, yn dangos rhan mor allweddol o’u cymunedau yw’r corau. Yn ogystal â wynebu sawl argyfwng diwydiannol a chymdeithasol, maent hefyd wedi llwyddo i addasu a dygymod â newid mewn chwaeth dros y blynyddoedd ac mae’r traddodiad yn parhau ac yn dal i ffynnu heddiw.

 

Fel rygbi, mae’r corau meibion yn draddodiad Cymreig arbennig sy’n llwyddo i ennyn angerdd ac emosiynau miliynau. Efallai nad oes gwell prawf o hyn nag yn Stadiwm y Mileniwm pan fydd torf o 70,000 yn cyd-ganu ‘Yma o hyd’ gyda’r dynion mewn blaseri ar ganol y cae.

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru