Deiseb yn denu 5,000 o enwau yn gwrthwynebu'r Cylch Haearn

11/09/2017

Categori: Addysg, Celfyddydau, Gwleidyddiaeth, Newyddion

Mae deiseb yn gwrthwynebu cynlluniau gwerth bron i 400,000 i godi cerflun ger Castell Y Fflint wedi denu dros 4,000 o enwau mewn cwta pedwar diwrnod.

Mae’r cynlluniau gan Cadw i godi cerflun sydd wedi ei enwi yn ‘Gylch Haearn’ wedi’i feirniadu oherwydd ei arwyddocad hanesyddol.

 

Fe roedd Brenin Eingl-Normanaidd, Edward I wedi mynd at i godi cyfres o gestyll yn cynnwys Castell Y Fflint, Conwy, Caernarfon a Biwmares er mwyn ceisio goresgyn y Cymry yn dilyn marwolaeth Tywysog Cymru, Llywelyn ap Gruffudd yng Nghilmeri yn 1282. Roedd y cestyll hyn yn cael eu disgrifio fel cylch haearn i ddisodli fflam annibyniaeth yng Nghymru mewn cyfnod cythryblus iawn. Roedd y Brenin wedi gwario symiau anferthol o arian yn anelu i ddiogelu ei deyrnas drwy adeiladu’r cestyll hyn, wrth iddo ymladd rhyfeloedd yn yr Alban ac yn Ffrainc.

 

Cafodd y cynlluniau eu lansio ddydd Gwener diwethaf gan Weinidog yr Economi,Ken Skates.

 

Mae’r deisebwyr yn anghytuno gyda’r enw a’r sumboliaeth sydd ynghlwm a’r cerflun newydd "Rydym gwrthwynebu codi cerflun y Cylch Haearn tu allan i Gastell y Fflint gan ein bod yn ymwybodol iawn o arwyddocâd hanesyddol y term a ddefnyddiwd  i ddarostwng a gormesu ein pobl."

 

"Rydym yn gweld hyn yn hynod o amharchus tuag at bobl Cymru ac mae ein hynafiaid sydd wedi brwydro gorthrwm, darostyngiad ac anghyfiawnder am gannoedd o flynyddoedd."

 

"Gofynnwn i chi os gwelwch yn dda ailfeddwl y penderfyniad i adeiladu heneb hon a defnyddio'r arian mewn mannau eraill."

 

Celf yn hollti barn

 

Mae Cadw wedi amddiffyn y penderfyniad "Rydym yn cydnabod bod celf yn hollti barn, yn annog dadl, ac yn gallu cael ei ddehongli mewn nifer o ffyrdd, a bod cyfuno hanes, celf a lle yn aml yn gallu arwain at emosiynau pwerus ac angerdd."

 

"Er y bydd 'na wastad safbwyntiau gwahanol ar gelf gyhoeddus o faint, mae gweithiau o'r fath yn gallu cyfleu ystyron sydd, yn eu tro, yn medru cael effaith gofiadwy a phwerus ar y rheiny sy'n ymweld â safleoedd hanesyddol coffadwriaethol fel Y Fflint.

"Ac mae gwerth i annog ymwelwyr i adlewyrchu ar y materion hanesyddol a diwylliannol fyddai fel arall ddim yn cael sylw."

 

Mae’r ddeiseb ar gael yma.

 

Ydych chi'n gwrthwynebu codi'r Cylch Haearn?

(Mae'r arolwg barn yma wedi cau)