Cyhoeddi cyfrol Y Gymru Ddu a’r Ddalen Wen

27/09/2018

Categori: Addysg, Llenyddiaeth, Newyddion

Yr wythnos hon, y mae Gwasg Prifysgol Cymru yn cyhoeddi Y Gymru Ddu a’r Ddalen Wen sy’n archwilio aralledd ac amlddiwylliannedd mewn Ffuglen Gymreig, ers 1990, gyda rhai o awduron amlycaf Cymru yn cyfrannu ysgrifau.

Dyma’r gyfrol Gymraeg gyntaf i drafod y portread o amlddiwylliannedd yng Nghymru mewn ffuglen Gymraeg a Saesneg gyfoes. 

 

Mae’n astudiaeth gymharol sy’n dod â gwaith rhai o awduron Cymraeg a Saesneg mwyaf blaenllaw Cymru yn y degawdau diwethaf ynghyd – gan gynnwys Angharad Price, Llwyd Owen, Tony Bianchi, Charlotte Williams a Dannie Abse. 

 

Mae’n ein cyflwyno hefyd i waith awduron nad ydynt wedi derbyn llawer o sylw beirniadol hyd yn hyn, awduron megis Nikita Lalwani a Joe Dunthorne. Er mwyn ystyried y portread o amlddiwylliannedd, rhoddir ar waith ddamcaniaethau am ‘aralledd’ – term sy’n dynodi gwahaniaeth a ystyrir yn israddol i’r brif ffrwd gymdeithasol neu ddiwylliannol.

 

Trwy archwilio ffurf y nofel Gymreig gyfoes, ynghyd â themâu megis ystrydebau, amlieithrwydd, a mudo a mewnfudo, awgryma’r gyfrol hon sut y gall darllen ffuglen ar draws ffiniau ieithyddol Cymru gyfrannu at ddatblygu cymdeithas Gymreig fwy cynhwysol – cymdeithas lle y mae’r Gymraeg yn ganolog i fywyd y genedl, ond lle yr ymwrthodir â seilio hunaniaeth Gymreig ar allu’r unigolyn yn yr iaith honno; a chymdeithas lle y mae’r dwyieithrwydd sylfaenol hwn yn herio cysyniadau am oruchafiaeth, ac angenrheidrwydd, un brif ffrwd ddiwylliannol.ddiwylliannol. 

 

Heriol a phryfoclyd

 

Wrth ddisgrifio’r gyfrol dywedodd Dr Siwan Rosser, o Brifysgol Caerdydd: "Dyma feirniadaeth lenyddol ar ei gorau - yn heriol a phryfoclyd ac yn gwbl berthnasol i’r byd sydd ohoni. Yn wyneb y cynnwrf gwleidyddol a’r pryderon presennol ynghylch Prydeindod a mewnfudo, mae’r gyfrol hon yn gofyn inni ailystyried pwy ydym “ni” a “nhw” (neu’r “hunan” a’r “arall”) drwy archwilio’r modd y mae ffuglen Gymraeg a Saesneg gyfoes yn cynnig gofod amgen i fynegi llithrigrwydd a chymhlethdod hunaniaethau diwylliannol Cymru."

 

Mae Lisa Sheppard yn ddarlithydd yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd. Mae ei gwaith yn canolbwyntio ar ymdriniaeth llenyddiaeth gyfoes â phynciau megis amlddiwylliannedd, cenedligrwydd a rhywedd.