Mudiad iaith yn galw am ddileu cymhwyster Cymraeg Ail Iaith

27/09/2018

Categori: Addysg, Iaith, Newyddion

Bydd gwirfoddolwyr yn cyhoeddi cymhwyster Cymraeg eu hunain heddiw gan nad yw Llywodraeth Cymru hyd yma heb weithredu argymhelliad adroddiad annibynnol i ddisodli Cymraeg Ail Iaith fel cymhwyster.

Ym mis Medi 2013, cyhoeddodd yr Athro Sioned Davies adolygiad a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru oedd yn argymell y dylai’r "elfen Cymraeg ail iaith yn y rhaglen astudio Cymraeg yn cael ei disodli ynghyd â’r term Cymraeg ail iaith" a hynny "dros gyfnod o dair i bum mlynedd". Dywedodd yr adroddiad: "Ni ellir gwadu ei bod yn unfed awr ar ddeg ar Gymraeg ail iaith... Os ydym o ddifrif ynglŷn â datblygu siaradwyr Cymraeg a gweld yr iaith yn ffynnu, rhaid newid cyfeiriad, a hynny fel mater o frys cyn ei bod yn rhy hwyr.”  

 

Mae'r papur drafft sy’n cael ei gyhoeddi gan Gymdeithas yr Iaith heddiw yn argymell disodli’r cymwysterau presennol gydag un continwwm wedi ei seilio ar fodel Cymraeg i Oedolion – byddai'n caniatáu i ddisgyblion ddefnyddio cyrsiau dwys Cymraeg i Oedolion er mwyn parhau gyda, neu ategu, eu haddysg ysgol. 

 

Cyn cyhoeddi’r cymhwyster Cymraeg newydd drafft y byddai’n cael ei sefyll gan bob disgybl, meddai Toni Schiavone, Cadeirydd Grŵp Addysg Cymdeithas yr Iaith:  “Rydyn ni wedi gorfod gwneud y gwaith hwn yn wirfoddol oherwydd methiant y Llywodraeth i weithredu adroddiad wnaethon nhw gomisiynu eu hunain. Rydyn ni’n awyddus i dderbyn adborth ar y cynigion sydd wedi eu llunio gan grŵp o arbenigwyr. Mae bellach yn bum mlynedd ers i adroddiad annibynnol yr Athro Sioned Davies ddatgan bod rhaid newid cyfeiriad, a hynny fel mater o frys. Roedd hi'n argymell dileu Cymraeg Ail Iaith erbyn 2018 fan bellaf. Ar hyn o bryd, mae'r Llywodraeth yn dal i ohirio'r mater eto ac eto. Dyna pam rydyn ni wedi cyhoeddi cymhwyster enghreifftiol ein hunain.   

 

Yn dilyn ymrwymiadau clir gan y Prif Weinidog a Gweinidogion eraill, dywedodd yr Ysgrifennydd Addysg Kirsty Williams mewn cyfarfod gyda Chymdeithas yr Iaith ddechrau eleni y "bydd yna un cymhwyster Cymraeg" i bob disgybl, a fydd yn disodli'r cymwysterau Cymraeg a Chymraeg Ail Iaith presennol. Fodd bynnag, does dim bwriad i addysgu'r cymhwyster newydd tan 2025 – sef 12 mlynedd ers adroddiad yr Athro Davies.  

 

Aros tan 2025

 

Ychwanegodd Mr Schiavone: "Er ein bod yn croesawu datganiad yr Ysgrifennydd Addysg mewn cyfarfod diweddar y "bydd yna un cymhwyster Cymraeg" i bob disgybl yn lle'r drefn Cymraeg Ail Iaith presennol, mae aros tan 2025 yn gwbl annerbyniol. Mae gennym bryderon mawr hefyd am ymrwymiad y gweision sifil, sydd, er gwaethaf nifer o ymrwymiadau personol gan Weinidogion, yn dal heb ysgrifennu'r ymrwymiad yn yr un ddogfen polisi. "

 

"Er mwyn sicrhau bod disgwyliadau uwch o'n system addysg o ran caffael y Gymraeg, a dealltwriaeth o’r hyn sydd angen digwydd, rydyn ni'n credu'n gryf y dylai'r Llywodraeth gyhoeddi cymhwyster enghreifftiol eleni o'r cymhwyster Cymraeg cyfunol newydd. Byddai hynny'n caniatáu i rai siroedd ac ysgolion sy'n dewis ei dreialu ddechrau addysgu ar gyfer yr un cymhwyster newydd i bawb o fis Medi 2019 ymlaen. Wedi hynny, bydd modd cyflwyno'r cymhwyster i weddill y wlad dros y blynyddoedd dilynol. Bydd y cymhwyster hefyd yn ysgogi’r gwaith o ddatblygu sgiliau’r gweithlu, sy’n fater y mae’n rhaid i gynghorau roi llawer iawn mwy o sylw iddo."