Y diwydiant cig coch yn wynebu perygl mawr os daw Brexit heb gytundeb

26/06/2019

Categori: Amaethyddiaeth, Bwyd, Gwleidyddiaeth, Newyddion

Mae patrymau masnachu’r sector cig coch yn golygu taw Brexit anhrefnus ddiwedd mis Hydref fyddai’r amseriad gwaethaf posibl, yn ôl prif weithredwr Hybu Cig Cymru, Gwyn Howells.

Yn ôl ystadegau gan HCC, sy’n dadansoddi data’r farchnad ar ran y diwydiant ffermio da byw a phrosesu cig coch yng Nghymru, cyfnod brig allforion Cig Oen Cymru i Ewrop yw’r hydref. Felly, byddai unrhyw darfu a achosid gan dollau yn cael eu pennu’n sydyn o dan reaolau Sefydliad Masnach y Byd (WTO) – a fyddai rhwng 40% a 90% ar gyfer cig oen a chig eidion – yn amharu’n ddifrifol ar unwaith ar ffermwyr a busnesau bwyd yng Nghymru.

 

Dros y flwyddyn gyfan yn 2018, roedd allforion cig oen a chig eidion yn werth £187.6 miliwn i economi Cymru. Ond roedd cyfran sylweddol o’r allforion hynny yn rhai tymhorol, gyda chyfnod brig rhwng mis Medi a mis Rhagfyr.

 

Yn ystod wythnos gyntaf mis Tachwedd, cafodd tua 37,000 o garcasau cig oen eu allforio o Gymru i wledydd Ewrop.

 

“Mae’n neges wedi bod yn glir ers tro, sef bod gan y sector cig coch botensial mawr i hybu allforion o fewn diwydiant bwyd a diod Cymru, ond gallai hyn gael ei beryglu gan Brexit caled, ” meddai prif weithredwr HCC, Gwyn Howells.

 

“Byddai’r effaith bosibl pe cafwyd Brexit heb gytundeb ym mis Mawrth yn un difrifol, ond gallai effaith sefyllfa debyg ym mis Hydref fod yn ddirdynnol,” rhybuddiodd. “Dyma’r union adeg pan fydd llawer o ŵyn, yn enwedig ŵyn mynydd, yn cael eu marchnata.”

 

Bydd dros draean o Gig Oen Cymru thua wythfed rhan o Gig Eidion Cymru yn cael ei allforio, ac mae dros 90% o’r cig hwnnw’n cael ei brynu gan y 27 o wledydd eraill yr Undeb Ewropeaidd.

 

Afrealistig

 

Ychwanegodd Gwyn Howells: “Mae HCC wedi gweithio’n galed yn y blynyddoedd diwethaf, ochr yn ochr â phartneriaid yn y llywodraeth, i gael mynediad i farchnadoedd newydd, a chafwyd llwyddiant nodedig yn Asia a’r Dwyrain Canol. Ond mae’n hollol afrealistig disgwyl i’r busnes hwnnw gymryd lle ein masnach â’n cymdogion agos yn Ewrop, a fyddai’n dod i ben yn sydyn yn sgil Tollau WTO. Byddai’r hyn a allai ddigwydd pe ceid Brexit heb gytundeb yn fygythiad difrifol iawn i fywoliaethau ffermwyr a dyfodol y sector prosesu bwyd sy’n cyflogi miloedd o bobl yng Nghymru.”