Astudiaeth newydd yn datgelu effaith Brexit ar y sectorau cig oen ac eidion

19/07/2019

Categori: Amaethyddiaeth, Bwyd, Gwleidyddiaeth, Newyddion

Mae adroddiad newydd a gyhoeddwyd ddoe gan Hybu Cig Cymru yn datgelu’r goblygiadau pell-gyrhaeddol posib Brexit ar gyfer diwydiant cig eidion a chig oen Prydain.

Mae’r astudiaeth, a gomisiynwyd gan y cyrff ardoll AHDB, Quality Meat Scotland (QMS) a Hybu Cig Cymru (HCC) ac a gyhoeddwyd gan The Andersons Centre, yn edrych yn fanwl ar effaith mesurau tariff a rhwystrau eraill (Non Tariff Measures – NTM) o dan y ddwy senario bosib – Brexit gyda neu heb gytundeb - ar fasnach cig eidion a chig oen.

 

Mae’n mynd ymlaen i archwilio’r effaith ar ddefnydd domestig, cydbwysedd carcasau, cynhyrchu, prisiau a phroffidioldeb y fferm.

 

Dyma’r dadansoddiad mwyaf manwl o’i fath – sy’n cynnwys arolwg llenyddiaeth, ymchwil sylfaenol a datblygu model newydd i ddeall costau masnach barhaus â 27 gwlad yr Undeb Ewropeaidd – ac mae’n gorffen gyda saith argymhelliad i helpu i liniaru’r heriau sy’n deillio o Brexit.

 

Mae’r rhain yn cynnwys galwad i Lywodraeth Prydain a’r Undeb Ewropeaidd i ddod i gytundeb cydnabyddiaeth gref i leihau’r angen am reolaethau swyddogol a lleihau ffrithiant masnach; system Gweithredwr Economaidd Awdurdodedig (AEO) cyflym neu ysgafnach i helpu busnesau i oresgyn rhai mesurau tollau; gweithredu system e-Ardystio; cyfathrebu gwell rhwng awdurdodau rheoleiddio yn y DU a thramor a hyfforddiant i fusnesau allforio i ddeall gweithdrefnau rheoleiddio yn well, yn ogystal â gwneud datblygu marchnadoedd tramor yn flaenoriaeth.

 

Dywedodd John Richards, Rheolwr Datblygu’r Diwydiant yn Hybu Cig Cymru (HCC): “Mae’r dadansoddiad hwn yn awgrymu y byddai effaith Brexit Heb Gytundeb ym mis Hydref yn cael ei deimlo’n ddwys gan ffermwyr defaid a gwartheg yng Nghymru. Gallai allforion i Ewrop, sy'n gyrchfan mwy na naw o bob deg o’n masnach dramor ar hyn o bryd, ostwng tua 92%.

 

“Mae’r adroddiad yn amcangyfrif y byddai hyn yn arwain at ostyngiad o 24% mewn prisiau cig oen, ar adeg o’r flwyddyn pan fydd miloedd o ŵyn yn dod ar y farchnad bob dydd. Byddai hyn yn cael effaith fawr ar incwm ffermydd.

 

“Yn ogystal â chynnig rhybudd moel o effaith Tariffau’r WTO ar y sector da byw yng Nghymru, mae’r adroddiad hefyd yn cynnwys dadansoddiad gwerthfawr o effaith rhwystrau eraill nad ydynt yn dariffau, a sut y gall allforwyr baratoi."

 

Ansefydlogrwydd 

 

Mae canfyddiadau allweddol yr adroddiad yn cynnwys y bydd Brexit heb gytundeb yn achosi ansefydlogrwydd sylweddol i fasnach cig eidion a chig defaid, gydag allforion i’r Undeb Ewropraidd yn gostwng yn sylweddol. 

 

Mae’r adroddiad wedi dod i’r canfyddiad y byddai rhywfaint o fasnach gyda’r Undeb Ewropeaidd yn parhau ar gyfer cig eidion, gyda Chwota Cyfraddau Tariff yr UE yn caniatáu mynediad i'r farchnad. Byddai Cwota (TRQ) newydd y DU ar gyfer mewnforion cig eidion yn agored i bob gwlad, gan achosi cynnydd dramatig mewn mewnforion o tu fas i’r UE, gan ostwng prisiau a chynyddu defnydd domestig o 7%. Disgwylir i ddefnydd domestig o gig oen gynyddu 14% oherwydd prisiau is. Disgwylir y bydd yr effaith gyffredinol ar werth cig a gynhyrchir gartref yn -4% ar gyfer cig eidion a -31% ar gyfer cig defaid.

 

Ariannwyd y gwaith o’r gronfa £2 filiwn o ardollau cig coch AHDB a neilltuwyd ar gyfer prosiectau cydweithredol a reolir gan dri chorff ardoll cig Prydain: AHDB, HCC a QMS. Trefniant dros dro yw’r gronfa tra bod ateb tymor hir yn cael ei geisio ar fater ardollau sy’n cael eu casglu adeg eu lladd yn Lloegr ar gyfer anifeiliaid sydd wedi’u magu yn yr Alban neu yng Nghymru.