Hwb ariannol gan yr Undeb Ewropeaidd ar gyfer ymchwil i newid yn yr hinsawdd

17/03/2020

Categori: Addysg, Amgylchedd, Iechyd, Newyddion

Mae tri phrosiect ymchwil o bwys sy'n cynnwys gwyddonwyr o Brifysgol Aberystwyth wedi derbyn cyllid ychwanegol gwerth £3 miliwn gan yr Undeb Ewropeaidd.

Mae'r prosiectau Ecostructure, Acclimatize a CHERISH i gyd yn cael eu hariannu gan raglen Interreg Iwerddon-Cymru, ac maent yn mynd i'r afael â materion pwysig i helpu cymunedau arfordirol ar ddwy ochr Môr Iwerddon i addasu i newid yn yr hinsawdd a heriau eraill.

 

Gwnaethpwyd y cyhoeddiad gan Gwnsler Cyffredinol a Gweinidog Pontio Ewrop Llywodraeth Cymru, Jeremy Miles, ddydd Mawrth 17 Mawrth 2020.

 

Dywedodd Mr Miles: “Mae rhaglen gydweithrediad Iwerddon-Cymru yn parhau i gefnogi dysgu ac arfer gorau trawsffiniol. Mae'r berthynas hon yn dwyn ynghyd ymchwilwyr ac arbenigwyr o'r ddwy wlad i oresgyn heriau sy’n gyffredin iddynt, ac i wneud y mwyaf o gyfleoedd ar ddwy ochr Môr Iwerddon.
“Bydd ail gam y tri phrosiect dylanwadol hyn yn helpu cymunedau arfordirol i addasu mewn amrywiol ffyrdd. Bydd yn rhoi hwb i fusnesau lleol, o fudd i dwristiaeth ranbarthol, yn gwella dyfroedd ymdrochi a chyfleusterau hamdden, yn ogystal â llywio penderfyniadau polisi.

 

“Mae'r rhaglenni Cydweithredu Tiriogaethol Ewropeaidd yn mynd i'r afael â rhai o heriau a chyfleoedd mawr ein hamser. Rydym yn pwyso ar Lywodraeth y DU i sicrhau, fel rhan o unrhyw berthynas newydd ag Ewrop, y gall Cymru barhau i gymryd rhan yn y gwaith hanfodol sy'n cael ei wneud trwy'r rhaglenni partneriaeth hyn.”

 

Mae’r cyhoeddiad wedi’i groesawu gan yr Athro Colin McInnes, Dirprwy Is-Ganghellor Ymchwil, Cyfnewid Gwybodaeth ac Arloesi ym Mhrifysgol Aberystwyth: “Newid yn yr hinsawdd yw un o’r heriau mwyaf sy’n wynebu ein planed ac fel Prifysgol, rydym wedi ymrwymo i ymgymryd ag ymchwil ryngddisgyblaethol ar y cyd i ddyfnhau ein dealltwriaeth o'r materion a chwilio am atebion posibl.

 

“Rydyn felly wrth ein bodd bod cyllid yr UE wedi’i ymestyn ar gyfer y prosiectau Ecostructure, Acclimatize a CHERISH, sydd i gyd yn canolbwyntio ar effaith newid yn yr hinsawdd ar ein cymunedau, cynefinoedd a bywydau bob dydd.”
EcostructureDan arweiniad ymchwilwyr o Athrofa'r Gwyddorau Biolegol, Amgylcheddol a Gwledig (IBERS) ym Mhrifysgol Aberystwyth, derbyniodd Ecostructure €3.25 miliwn o gyllid gan yr UE yn 2017 yn y lle cyntaf, i hwyluso mwy o ddefnydd o atebion sy'n seiliedig ar natur i gynyddu gwerth ecolegol strwythurau arfordirol artiffisial ar hyd arfordiroedd Cymru ac Iwerddon.

 

Fel rhan o'r prosiect, profwyd ymyriadau eco-beirianyddol sydd eisoes ar waith o bob cwr o'r byd ym Môr Iwerddon, ac fe ddyluniwyd rhai newydd i'w gosod ar strwythurau artiffisial fel amddiffynfeydd môr er mwyn ymchwilio i'w rôl wrth ddarparu cynefinoedd newydd ar gyfer bywyd morol.  

 

Mae'r prosiect bellach wedi derbyn €1.61m ychwanegol gan yr UE i barhau â'i waith am 18 mis arall mewn cydweithrediad â Choleg Prifysgol Dulyn, Prifysgol Bangor, Coleg Prifysgol Cork a Phrifysgol Abertawe.

 

Treialon

 

Dywedodd Dr Joe Ironside, arweinydd prosiect Ecostructure ac Uwch Ddarlithydd yn IBERS: "Bydd y cyllid ychwanegol yn ein galluogi i gynnal treialon ar raddfa fwy ar gyfer ein hymyriadau sy'n seiliedig ar natur, gan ddod â ni gam yn agosach tuag at eu rhoi ar waith ar raddfa fasnachol. Yn ogystal â hyn, bydd yr arian ychwanegol yn caniatáu i ni ehangu ein gwaith o'r parth rhynglanwol i'r islanwol, a fydd yn ein galluogi i weithio ar rywogaethau sy'n fasnachol bwysig ac i gynnwys strwythurau alltraeth."

 

Mae ymchwilwyr ar y prosiect Acclimatize yn gweithio i wella ansawdd dyfroedd ymdrochi ar hyd arfordir gorllewinol Cymru a Môr Iwerddon. 

Maent yn datblygu dulliau newydd o ddiogelu iechyd y cyhoedd drwy ragfynegi risgiau a rheoleiddio dyfroedd ymdrochi yn y môr ac mewn afonydd. 

 

Mae eu canfyddiadau hyd yma wedi cael eu cyflwyno i gyfarfodydd yr UE ym Mrwsel ac i Sefydliad Iechyd y Byd (WH0) yn Genefa, ac maent wedi llywio'r broses o lunio polisïau rhyngwladol.
Dan arweiniad Coleg Prifysgol Dulyn ar y cyd â Phrifysgol Aberystwyth, mae'r prosiect bellach wedi derbyn €1.9m ychwanegol drwy raglen Iwerddon-Cymru.

 

Dyfroedd mwy diogel

 

Dywedodd yr Athro Dave Kay, arweinydd y tîm sy'n gweithio yn Adran Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear Prifysgol Aberystwyth: "Gyda'r arian ychwanegol hwn, byddwn yn gallu parhau i weithio gyda'n cydweithwyr yn Nulyn i wneud y dyfroedd ymdrochi naturiol yn fwy diogel i'r bobl sy'n eu defnyddio.
"Dros y tair blynedd nesaf, bydd ein hymchwil yn Aberystwyth yn canolbwyntio ar oblygiadau newid yn yr hinsawdd ac adfer ansawdd dŵr. Byddwn hefyd yn cynnal ymchwiliad olrhain ar un safle yng Nghymru (Gogledd Cei Newydd) yn ogystal ag olrhain ffynonellau microbaidd mewn safleoedd eraill."