Gwobrwyo ffermwr o'r Canolbarth am gyfraniad nodedig i ddiwydiant defaid Cymru

15/12/2020

Categori: Amaethyddiaeth, Cystadlaethau, Newyddion

Mae un o’r gwobrau mwyaf clodfawr yn amaethyddiaeth Cymru, Gwobr Goffa John Gittins am gyfraniad nodedig i ddiwydiant defaid Cymru, wedi’i hennill eleni gan Mr Steve Smith o Pen-y-Bryn, Castell Caereinion, Y Trallwng, Powys.

Cafodd Mr Smith ei fagu mewn teulu nad oedd yn ffermio ond o oed ifanc iawn roedd bob amser yn gwybod fod arno eisiau ffermio.  Brathwyd ef gan y chwilen ffermio ac ymhen amser symudodd i Gymru yn 1981 i weithio fel bugail yn Sir Drefaldwyn. 

 

Credai fod cyfle gwych yn y diwydiant defaid ac edrychodd tuag at y bridiau newydd bryd hynny a oedd yn dechrau cael eu mewnforio o’r cyfandir a phenderfynodd fod y bridiau Texel a Belgian Blue yn cynnig cyfle gwych wrth ddatblygu sector cig coch Cymru. Yn 1983 daeth â’i fewnforiad cyntaf o ddefaid Texel ac ymunodd â Chymdeithas y Defaid Texel, a gan gydnabod pwysigrwydd iechyd a lles anifeiliaid da ef oedd yr un cyntaf i fod â diadell â chofrestriad MV yng Nghymru.  

 

Gan gychwyn ar fferm gyngor i denantiaid, symudodd i fyny i fferm gan Powis Estates cyn dod i feddiant ei ddaliad ei hun a mwy o aceri, gan gynyddu’i ddaliad i 1200 o aceri, gan godi niferoedd y defaid a’r buchod sugno ynghyd ag arallgyfeirio i dwristiaeth, gan osod eiddo preswyl a chynhyrchu ynni adnewyddadwy a choed.

 

 Dros y blynyddoedd mae Mr Smith wedi cyflawni llawer o orchestion, roedd yn Gadeirydd ac yn aelod gwreiddiol o werthiannau hyrddod cyntaf y Comisiwn Cig a Da Byw i fod â chofnod perfformiad cyn iddo drosglwyddo i’r NSA.  Yn aelod gwreiddiol o grŵp trafod diadell Antur a leolwyd yn IBERS fel diadell ymchwil a chyfrannodd stoc yn ogystal â’i amser pan oedd yn weithredol. 

 

Fe wnaeth ymagwedd flaengar Mr Smith at ffermio ennill teitl Ffermwr Defaid y Flwyddyn Cymru iddo yn 1993.  Hyd ag y mae’n ei wybod, cafodd y gystadleuaeth - yn cael ei rhedeg gan Premium Quality Lamb fel yr oedd ar y pryd - ond ei rhedeg am flwyddyn, gan ei wneud ef yn ddeiliad cyfredol (ac unig ddeiliad) y teitl. Roedd swyddi eraill yn cynnwys bod yn gyn-Gadeirydd cangen FUW Y Drenewydd, yn gyn-Gyfarwyddwr a Chadeirydd Mentrau Gwledig Sir Drefaldwyn, a sefydlwyd i gefnogi teuluoedd ffermio i gryfhau eu sylfaen i’w sicrhau ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol. Mae Mr Smith wedi cystadlu gyda’i stoc mewn sioeau ar draws y DU, gan ennill nifer o’r prif wobrau mewn Sioeau Sirol a Chenedlaethol. 

 

Mae hyn wedi arwain at lawer o swyddi beirniadu yng Nghymru, ac ar lefel Genedlaethol ac Ewropeaidd, gan helpu i ehangu ei sylfaen wybodaeth a chael cyfle i hyrwyddo ffermio Cymru.  Bu hybu sector cig coch Cymru, gwella gallu technegol a rhaglenni bridio diogel yn ganolog i fusnes craidd Mr Smith o ffermio ac o ganlyniad i’r gefnogaeth a’r mentora a dderbyniodd mae wedi galluogi Mr Smith i ennill hyder a llwyddiant hyd yn hyn yn ei ddewis lwybr.  Oherwydd y gefnogaeth honno a dderbyniodd y mae’n rhannu ei wybodaeth a’i brofiad yn rheolaidd gydag eraill, yn enwedig y genhedlaeth iau trwy fod yn fentor i Gynllun YESS Llywodraeth Cymru, ac roedd yn destun balchder mawr iddo pan enillodd dri o’r rhai a fentorwyd ganddo Wobr Goffa Brynle Williams i newydd-ddyfodiaid i ffermio yn olynol. 

 

Yn ei swydd fel Llywydd Clwb Defaid Texel Canolbarth Cymru a Swydd Amwythig, mae’n gweithio gyda bridwyr ifanc i’w cefnogi hwy i ddeall yr arweiniad a’r cyfrifoldebau sydd eu hangen i sicrhau bod y diwydiant wedi’i gynrychioli’n dda wrth fynd ymlaen.  Mae Mr Smith yn cynrychioli bridwyr Defaid Texel Cymru ar hyn o bryd fel Cyfarwyddwr y Gymdeithas Bridio Defaid Texel Prydeinig, ac mae bod yn Gadeirydd Pwyllgor Datblygu’r Brîd ac yn aelod o’r Pwyllgor Cyllid wedi golygu ei fod yn gweithio’n agos gyda AHDB, HCC, Innovate UK ac academia i sicrhau cyllid sylweddol i ymchwilio i ansawdd bwyta cig oen, geneteg a genomeg a’u heffaith ar iechyd a lles anifeiliaid, addasu i newid hinsawdd a pherfformiad technegol. 

 

Dywedodd Mr Smith - "Ni fyddai dim o’r hyn yr wyf wedi’i gyflawni wedi bod yn bosibl heb ddiwydiant ffermio Cymru, a roddodd imi’r gefnogaeth honno fel rhywun 19 oed yn camu oddi ar balmentydd llwyd at borfeydd glas.  Dewisais y thema honno fel fy nghyflwyniad am fynediad i CARAS Cymru fel Aelod Cyswllt, a fu, yr wyf yn falch o ddweud, yn llwyddiannus ac rwyf yn edrych ymlaen at gam nesaf fy ngyrfa ffermio a’r hyn a all ddod yn sgil hynny"

 

Mr Alwyn Rees, yn cynrychioli Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru, Mr Kevin Parry, o’r Gymdeithas Bridio Defaid Miwl Cymreig a Ms Kate Hovers, o’r Gymdeithas Ddefaid Genedlaethol Cymru oedd yn ffurfio’r panel beirniaid ar gyfer y Wobr. 

 

Cyfraniad oes

 

Dywedodd y beirniaid fod safon yr ymgeiswyr eleni, unwaith eto, yn arbennig.  Fodd bynnag, wrth gyfweld rhestr fer o dri ymgeisydd fe wnaeth yr hyn a gyflawnwyd gan bob un o’r ymgeiswyr ar y rhestr fer argraff fawr iawn ar y beirniaid, ond ar ôl ystyriaeth ofalus bu iddynt gytuno yn y diwedd y dylai Gwobr Goffa John Gittins gael ei dyfarnu i Mr Steve Smith mewn cydnabyddiaeth o’i gyfraniad oes at Ddiwydiant Defaid Cymru. Fel yr enillydd, bydd Mr Smith yn cael ei wobrwyo ag eitem o Risial Cymreig, a noddwyd yn garedig gan y Gymdeithas Bridio Defaid Miwl Cymreig.