Rhys Mwyn yn lansio cyfrol newydd

03/12/2014

Categori: Adolygiadau Llyfrau, Iaith, Newyddion

Cam I’r Gorffennol

“Mae angen i’r Cymry fynd allan a darganfod ei hanes.” Dyna farn yr archaeolegydd Rhys Mwyn wrth iddo lansio ei gyfrol newydd Cam I’r Gorffennol.  Aeth Lleol.cymru i’w holi ymhellach am y gyfrol sy’n ymdrin â rhai o brif safleoedd archaeolegol gogledd Cymru,yn amrywio  o olion o’r ail ryfel byd i safle o’r oes haearn, Tre’r Ceiri.

 

Fel yr eglurodd Rhys, “Mae’r llawlyfr yn gyfuniad o sawl agwedd,  dwi’n edrych ar waith ymchwil  blaenorol, sydd wedi’i sgwennu gan archaeolegwyr blaenllaw fel Frances Lynch, adroddiadau  o gloddiadau ac ati ond hefyd yn rhoi gwybodaeth ar sut i gyrraedd y safleoedd hyn yn cynnwys mapiau a chyfarwyddiadau addas”

 

Mae Rhys yn credu fod angen symud ymlaen o feirniadu’r diffyg dysgu hanes Cymru yn yr ysgol ac yn hytrach, dylid mynd ati i gymryd cyfrifoldeb,  “Mae angen popeth yn Gymraeg, ond mae angen i bobl hefyd beidio mynd ‘mlaen yn cwyno nad oeddynt yn cael hanes Cymru yn yr ysgol, a derbyn bod angen iddyn nhw fynd allan a dysgu’u hunain. Gobeithio fod y llyfr hwn yn gam at y nod hwnnw”

 

Mae Rhys yn gobeithio y bydd y gyfrol hon yn gymorth i ddeall ac ymgyfarwyddo â’r  tirwedd hanesyddol.

 

“Roedd y chwarelwyr wedi ei deall hi.” meddai,  “Roedden nhw yn dysgu’u hunain a dyna ddylai pawb arall wneud. Ac fel a ddywedodd Bob Marley, only you can free your mind. A dyna’n union ydio.”

 

Ac mae Rhys yn galw ar bobl i fynd allan a darganfod ei hanes,

 

“Ewch allan am dro ac ewch i ddarganfod a dysgu am ein safleoedd hanesyddol.”

 

Y corff sy’n diogelu’r safleoedd hyn yw Cadw ac mae Rhys yn teimlo fod y corff hwn wedi cael beirniadaeth anheg dros y blynyddoedd.

 

“Mae Cadw yn gorff statudol sy’n atebol i Lywodraeth Cymru, mae’n atebol inni ag os ydych yn gwrthwynebu beth mae Cadw yn ei wneud, er enghraifft yn  rhoi gormod o sylw i gestyll Edward I, ewch a codwch hynny.”

 

“Ond y gwir ydi, mae’r hanes wedi digwydd, does yna ddim osgoi y cestyll hyn. Mae Castell Caernarfon yn denu miloedd i Gymru bob blwyddyn, dyna’r realiti ac mae angen inni fanteisio ar hynny fel Cymry. Nid ydym o reidrwydd yn gorfod bod o blaid neu’n erbyn y safleoedd hyn, ond mae  angen inni hefyd fynd allan a dysgu am ein cestyll llai cyfarwydd fel Carndochan a Dolbadarn”

 

Bydd y gyfrol yn cael ei lansio yng Nghanolfan Segontiwm yng Nghaernarfon am 7 nos Wener yma.  Mae Cam I’r Gorffennol yn cael ei gyhoeddi gan Wasg Carreg Gwalch yma.

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.net