Dim pwynt cael polisi newydd heb ei weithedu, yn ôl mudiad iaith

20/11/2018

Categori: Addysg, Gwleidyddiaeth, Iaith, Newyddion

O flaen dadl yn y Cynulliad Cenedlaethol yfory ar ddyfodol ysgolion gwledig, mae Cymdeithas yr Iaith wedi dweud wrth yr Ysgrifennydd Addysg Kirsty Williams nad oes pwynt mewn cyhoeddi côd newydd gyda rhagdyb o blaid ysgolion gwledig os gall Awdurdodau Lleol ei anwybyddu.

Bydd y Cynulliad yn cynnal dadl ar ddeiseb, a lofnodwyd gan dros 5000 o bobl ac a gyflwynwyd gan Rieni Ysgol Bodffordd Ynys Môn gyda chymorth Cymdeithas yr Iaith, yn galw ar y Llywodraeth i ddangos yn eglur sut y bydd y polisi newydd byth yn cael ei weithredu. 

 

Bydd Ffred Ffransis, ar ran Grŵp Ymgyrch Addysg y Gymdeithas, yn dweud wrth gyfarfod protest a gynhelir yr un pryd ym mhencadlys Cyngor Ynys Môn yn Llangefni:  "Os bydd Cyngor Ynys Môn yn dal ymlaen gyda'r Hysbysiad Statudol i gau Ysgol Bodffordd, ni bydd unrhyw ysgol wledig yng Nghymru'n ddiogel a diystyr fydd côd newydd y Llywodraeth. Does dim capasiti gwag yn Ysgol Bodffordd, mae'r ganolfan gymunedol yn rhan o'r adeilad, daw 89% o'r disgyblion o aelwydydd Cymraeg, ac mae'r Ysgrifennydd Addysg wedi dweud wrth y Cyngor y gellir defnyddio cyllid o Gronfa Ysgolion y 21ain Ganrif i uwchraddio ysgolion presennol, nid ar gyfer adeiladau newydd yn unig. Mae'r Cyngor wedi anwybyddu'r holl ofynion hyn yn y Côd Trefniadaeth Ysgolion presennol (2013), felly pam fod y Llywodraeth yn meddwl y bydd yn cymryd unrhyw sylw o'r Côd newydd a gyhoeddwyd y mis hwn?"

 

Esboniodd Mr Ffransis: "Nid yw'r Cyngor wedi gwerthuso'r opsiynau amgen heblaw am gau'r ysgol na'r effaith ar y gymuned yn unol â gofynion y côd presennol. 'Dyn nhw ddim wedi gwerthuso opsiwn ffederasiwn nac ysgol aml-safle i gynnwys Bodffordd, 'dyn nhw ddim wedi gwerthuso'r effaith ar y gymuned leol (dim ond dweud y byddai 'trafod'), a 'dyn nhw ddim wedi trafod defnydd posibl gan adrannau eraill y Cyngor o rannau o'r adeilad. Mae hyd yn oed y côd presennol hefyd yn mynnu fod y Cyngor yn 'ystyried yn ofalus gyda meddwl agored' pob gwrthwynebiad i'r Hysbysiad Statudol i gau ysgol. Eto i gyd, o fewn diwrnod i ddyddiad cau derbyn gwrthwynebiadau i'r Hysbysiad i gau Ysgol Bodffordd (29/10/18), roedd y Cyngor wedi datgan ar ei wefan (wrth gyfeirio at ad-drefnu addysg yn ardal Amlwch) y bydd yn mynd ymlaen i gau Ysgol Bodffordd; felly parhaodd yr 'ystyriaeth ofalus o'r holl wrthwynebiadau gyda meddwl agored' am lai na diwrnod!"

 

Gweithredu’r côd

 

Mewn apêl uniongyrchol at Kirsty Williams, bydd Mr Ffransis yn dweud: "Mae'r Ysgrifennydd Addysg, a'i rhagflaenydd, wedi datgan yn y Cynulliad y bydd dal gan rieni yr hawl i gwyno wrthi os na bydd Awdurdod Lleol yn cadw at ofynion y côd. Ond mewn 3 o atebion ebost at y Gymdeithas, mae hi wedi methu dweud sut a phryd yn union yn y broses y gall rhieni wneud cŵyn o'r fath. Gobeithiaf y bydd yn dal ar gyfle'r ddadl yn y Senedd ddydd Mercher i egluro sut yn union y bydd y llywodraeth yn sicrhau y caiff y côd ei weithredu."