Gwaith cloddio wedi dechrau yn Mryn Celli Ddu

11/06/2015

Categori: Addysg, Hamdden

Mae gwaith cloddio archaeolegol wedi dechrau ar feddrod Neolithig Bryn Celli Ddu ar Ynys Môn. Ar ddiwedd y cyfnod cloddio cynhelir diwrnod agored i’r cyhoedd dros benwythnos hir rhwng Mehefin 19 a 22.  

 

Bryn Celli Ddu yw un o henebion cynhanesyddol mwyaf adnabyddus Cymru ac mae wedi denu sylw archaeolegwyr ers y 18fed ganrif, a arweiniodd at raglen ymchwil fanwl gan W. H. Hemp yn y 1920au.Bydd y gwaith cloddio yn digwydd yn ystod hirddydd haf sef diwrnod hiraf y flwyddyn sy’n gael ei gysylltu gyda Bryn Celli Ddu.

 

Mae Cadw sef gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru, a Phrifysgol Fetropolitan Manceinion wedi bod arwain ar y gwaith cloddio. Bydd hyn yn torri tir newydd gan edrych ar ‘gelf cerrig’ hynod y dirwedd – term a ddefnyddir ym maes archaeoleg i ddisgrifio’r marciau a wnaethpwyd gan bobl sydd wedi’u darganfod mewn carreg naturiol.

 

Bydd gwirfoddolwyr yn ymuno â’r gwaith ac yn gweithio ochr yn ochr ag archaeolegwyr profiadol i chwilio am gliwiau am hanes y safle dros 6,000 o flynyddoedd.

 

Bydd cyfle i aelodau’r cyhoedd gael profiad o gloddio go iawn, pan fydd diwrnod agored ym Mryn Celli Ddu ddydd Sadwrn 20 Mehefin, rhwng 11am a 4pm. Caiff gwirfoddolwyr gyfle i gwrdd ag archaeolegwyr wrth eu gwaith a dysgu mwy am gelf y cyfnod, yn ogystal â chael gwybod mwy am sut y cafodd cyntedd y beddrod hynafol ei adeiladu mewn cysylltiad â symudiad yr haul a’r sêr filoedd o flynyddoedd yn ôl.

 

Bydd plant ysgol o ardaloedd Cymunedau yn Gyntaf ar Ynys Môn yn cymryd rhan hefyd fel rhan o ddigwyddiad arbennig i ysgolion yn unig ar Fehefin 19.

 

 

Denu cynulleidfa newydd

 

 

Dywedodd Ken Skates, y Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth, “Mae dros 30,000 o ymwelwyr yn ymweld â Chôr y Cewri bob blwyddyn. Mae’n amlwg bod awydd i ddathlu’r cyfnod Neolithig, ac mae gan Gymru gyfle i fanteisio ar hyn a denu cynulleidfa newydd sydd â diddordeb yn ein treftadaeth ysbrydol drwy safleoedd fel Bryn Celli Ddu." 

 

“Wrth gyfuno gorffennol gwych heneb â’r celfyddydau," meddai Ken Skates, "mae digwyddiadau fel hyn yn agor drysau’r safleoedd i fwy o bobl allu eu mwynhau ac yn dod â hanes a threftadaeth Cymru yn fyw mewn ffordd gofiadwy.”

 

Mae Cadw yn annog ymwelwyr a fydd yn mynd i Fryn Celli Ddu dros y tri diwrnod o ddathlu i lwytho eu lluniau i fyny ar wefan Heritage Together. Bydd tîm arbenigol yn defnyddio’r banc o luniau i greu modelau 3D o’r heneb i’w rhoi ar-lein.