Gwaith ar y gweill i daclo clefyd coed ynn yn sir Gâr

20/02/2020

Categori: Amgylchedd, Iechyd, Newyddion

Mae gwaith ar y gweill yn Sir Gaerfyrddin i fynd i'r afael â chlefyd ffwngaidd difrifol sy'n effeithio ar goed ynn ledled y Sir. Amcangyfrifir y gallai 90% o goed ynn farw o’r clefyd hwn. Does dim unrhyw driniaeth ar gael ar ei gyfer ar hyn o bryd.

Mae'r ffwng yn heintio'r dail ac yn ymledu trwodd i'r canghennau, gan achosi i'r goeden farw yn y pen draw. Gall canghennau marw a boncyff y goeden fynd yn fregus iawn gan achosi iddi gwympo, a bydd hyn yn achosi risg ddifrifol i bobl ac eiddo.

Mae'r Cyngor yn mabwysiadu dull ar sail risg i fynd i'r afael â'r broblem ac mae coed ynn wrth ymyl ffyrdd Dosbarth 1 a 2, sef ffyrdd prysuraf y sir sy'n cyfrif am 17% o'r rhwydwaith priffyrdd, eisoes wedi'u harchwilio

 

Bydd rhaid cwympo coed sy'n dangos o leiaf 50% o glefyd coed ynn yn y corun ac sy'n achosi risg i deithwyr. Mae cyfanswm o 2,512 o goed wedi'u nodi.

 

Bydd y gwaith o gwympo coed wedi dechrau yn Llanelli ar hyd yr A4138 rhwng Trostre a Llangennech lle bydd 215 o goed yn cael eu cwympo. Dyma'r ffordd brysuraf yn y Sir y mae'r Cyngor yn gyfrifol amdani.
Mae'r gwaith wedi dechrau wrth gylchfan Penprys a disgwylir iddo gymryd wyth diwrnod i'w gwblhau gyda'r cam olaf yn digwydd wrth gyffordd Talyclun ddydd Sul, 1 Mawrth. Bydd mwyafrif y gwaith yn cael ei wneud o'r llwybr beicio i hwyluso llif y traffig cymaint â phosibl a hynny rhwng 9am a 3pm er mwyn osgoi'r cyfnodau prysuraf.
Bydd y cyngor yn ysgrifennu at dirfeddianwyr preifat sydd â choed wrth ymyl ffyrdd Dosbarth 1 a 2 gan gynnig arweiniad a chyngor iddynt ynghylch sut y mae delio â chlefyd coed ynn.

 

Arolygon

 

Mae arolygon hefyd yn cael eu cynnal ar goed ynn ar dir arall sy'n eiddo i'r cyngor megis ysgolion, meysydd parcio, ardaloedd tai y cyngor, llwybrau diogel a llwybrau beicio. Caiff arolygon ar goed wrth ymyl ffyrdd Dosbarth 3 a 4 eu cynnal cyn bo hir.
Dywedodd y Cynghorydd Hazel Evans, yr Aelod o'r Bwrdd Gweithredol dros yr Amgylchedd: “Dyma sefyllfa drist iawn, ond yn anffodus does dim dewis gennym ond cwympo coed sydd â’r clefyd hwn ac sydd mewn lleoliad sy’n peri risg i'r cyhoedd. Byddwn yn ceisio tarfu cyn lleied â phosibl ar yrwyr.
“Mae'n broblem ddifrifol i Gynghorau a pherchnogion tir eraill ledled y DU ac mae llawer o waith yn cael ei wneud. Mae'n bwysig ein bod ni'n codi ymwybyddiaeth o'r clefyd, yn enwedig ymhlith tirfeddianwyr drwy gynnig cyfarwyddyd a chyngor iddynt, yn ogystal â'r cyhoedd yn gyffredinol.
“Fe fydd angen plannu coed newydd i wneud yn iawn am golli coed ynn yn y sir, a byddwn yn mynd ati o ddifri i chwilio am gyllid i gefnogi prosiectau ail-blannu.”

 

Daw symptomau’r clefyd coed ynn i’r golwg gyntaf yng nghorun y goeden, wrth i ddail droi’n ddu a syrthio ar ddiwedd yr haf yn hytrach na’r hydref, ac mae briwiau i’w gweld weithiau oddi uwch ac oddi tan y man lle mae’r canghennau’n ymuno â boncyff y goeden.
I gael rhagor o wybodaeth gan gynnwys cwestiynau a ofynnir yn fynych a chyngor, ewch i'r wefan sirgar.llyw.cymru/clefyd-coed-ynn