Mererid Hopwood yn ennill Gwobr Emyr Humphreys

15/04/2020

Categori: Addysg, Llenyddiaeth, Newyddion

Mae Wales PEN Cymru wedi cyhoeddi mai enillwyr cyntaf Gwobr Emyr Humphreys yw Mererid Hopwood a Mark S Redfern.

Cystadleuaeth yw hon sy’n gwobrwyo’r ysgrif neu’r erthygl fwyaf beiddgar ac arloesol am Gymru, yn Gymraeg ac yn Saesneg, a gyhoeddwyd yn ystod 2019, sef canmlwyddiant Emyr Humphreys. 


Dywedodd Menna Elfyn, Llywydd PEN Cymru: “Mae’n anodd meddwl am awdur arall yng Nghymru sydd wedi gwneud mwy o gyfraniad dros y ddwy iaith nag Emyr Humphreys; yn gyntaf wrth gwrs, gyda’r gweithiau Saesneg: ei nofelau, ei ddramâu, ei gerddi a’i sgriptiau. Pa ffordd well i gydnabod ei gyfraniad, a dathlu ei ben-blwydd yn 100, na thrwy sefydlu gwobr arbennig yn enw PEN Cymru, sefydliad sydd fel Emyr ei hun wedi gweithio’n ddygn dros ryddid mynegiant yn ogystal â hyrwyddo llenyddiaeth ymhob gwlad.”

 

Enwebwyd y darnau gan aelodau PEN Cymru, a dewiswyd yr enillwyr o blith y rhestr hir gan y beirniaid Siân Northey, Eluned Gramich a’r Athro Daniel Williams.  

 

Gwobrwyir Mererid Hopwood am ei herthygl ‘Doethineb Iaith’, a gyhoeddwyd yn O’r Pedwar Gwynt fis Awst 2019.  

 

Dywedodd Siân Northey yn ei beirniadaeth: “Roedd rhesymeg glir Mererid Hopwood a’i defnydd hyblyg o iaith naturiol i gyfleu’r rhesymeg honno yn llwyddo i greu darn a fydd o ddiddordeb i bawb, yng Nghymru a thu hwnt, sydd â diddordeb yn y berthynas rhwng iaith a hunaniaeth." 

 

Mae Mererid Hopwood wedi bod yn dysgu am ran helaeth o’r ddeng mlynedd ar hugain diwethaf ym maes iaith a llenyddiaeth, a bellach mae hi’n Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant. 
Gwobrwyir Mark S Redfern am ei ysgrif ‘When Vice came to Swansea’, a gyhoeddwyd yn Planet, Gaeaf 2019. Mae’r ysgrif yn disgrifio ac yn beirniadu fideo ddogfen a wnaethpwyd gan Vice ac a ddaeth yn boblogaeth ar YouTube.  

 

Adrodd yn gyfrifol

 

Dywedodd Siân Northey yn ei beirniadaeth: “Esbonia’n glir fod Cymru angen cyfryngau sydd yn gallu adrodd yn gyfrifol am y defnydd o gyffuriau. Yr ensyniad rhesymegol o hynny, er nad yw Redfern yn ei ddweud, yw fod Cymru angen cyfryngau sydd yn gallu adrodd yn gyfrifol am bopeth yn ein gwlad.” 

 

Ganwyd Mark S Redfern, newyddiadurwr ymchwiliol addawol, yn Swindon a’i fagu yn Llandrindod, lle y mae’n byw ar hyn o bryd. Mae ganddo hanner radd newyddiaduraeth o Brifysgol Goldsmiths, a bu'n gweithio mewn sawl swydd dros dro. Enillodd hefyd Gystadleuaeth Traethawd Awduron Ifanc 2019 cylchgrawn Planet gyda’r ysgrif hon. Mae’n ysgrifennu i wefan newyddion Cymreig lawr gwlad, voice.wales. 

 

Cyflwynir gwobr o £500 yr un i’r ddau enillydd a chynhelir digwyddiad ar-lein ddiwedd y mis, yng nghwmni’r enillwyr a’r beirniaid, lle bydd cyfle i glywed darlleniad o’r darnau buddugol.