'Mewnlifiad o fewnfudwyr talentog'

14/04/2015

Categori: Adolygiadau Llyfrau, Hamdden, Newyddion

Mewnfudwyr y Saithdegau

Bydd lansiad y llyfr hir-ddisgwyledig Tua’r Gorllewin, Yn Gymysgryw Haid, sy’n gasgliad o storiâu gan fewnfudwyr i'r canolbarth yn y 1970au, yn cael ei gynnal yn Amgueddfa Ceredigion ar Ddydd Sadwrn nesaf am 2yh.

 

Bu llawer o edrych ymlaen at y llyfr a gyhoeddwyd gan Gyfeillion Amgueddfa Ceredigion, sy’n seiliedig ar yr arddangosfa hynod boblogaidd o’r un enw a grewyd yn  2014.

 

Beth ddigwyddodd yn y 1970au i ddenu cymaint i symud i Geredigion, gan edrych am syniadau newydd ar sut i fyw?

 

Dyma ond un o’r cwestiynau a ofynnwyd pam aeth yr amgueddfa ati i greu’r amgueddfa.

 

Dangoswyd  yr arddangosfa ‘Tua’r Gorllewin, yn gymysgryw haid,’ yn yr amgueddfa o 11 Ebrill hyd 28 Mehefin  2014 a daeth mwy na o 6,500 ymwelwyr.  Y curadur oedd Jez Danks, cyn Dechnegydd yn yr Amgueddfa, a oedd wedi symud i Gymru hefyd yn y 1970au.

 

Cymysgedd cyfoethog

 

Cyfeirir yn aml at ‘fewnlifiad hipis’ ond yr oedd yn fwy na hyn, gyda chymysgedd cyfoethog o unigolion talentog, arloesol gyda gweledigaeth yn dod yma i wneud bywyd newydd iddynt eu hunain mewn modd a fyddai’n bellgyrhaeddol.

 

Teitl yr arddangosfa yw llinell sydd yn dod o gerdd a enillodd yn yr Eisteddfod ‘Llygaid’ gan John Roderick Rees, athro lleol a bardd sydd yn disgrifio’r cyfnod fel y gwelodd yn ei ardal leol,  Penuwch.

 

Mae’r llyfr yn cynnwys pob tystiolaeth oddi wrth y rhai hynny a gyfrannodd i’r arddangosfa a nifer o luniau hefyd.  Prif fwriad yr arddangosfa yw dilyn hynt y ‘setlwyr’ ar hyd y themâu eang.  Mae’r llyfr newydd hwn yn dod â’r llinynnau hynny ynghyd.

 

Hwyl a dagrau

 

Yn ogystal â dangos dillad ac arteffactau, ceir disgrifiadau o’u dull o fyw a’u cartrefi, yn dangos sut y cafodd tai  a bythynnod gwag eu hadfer a’u haddasu.  Roedd hwyl a chwerthin, dagrau ac anobaith.  Roedd peth gwrthdaro, nid yn unig gyda’r awdurdod ond hefyd gyda thrigolion lleol eraill, ond yn bennaf roeddent yn cael eu derbyn mwyfwy ac roedd parch o’r ddwy ochr.  Defnyddiwyd amrywiol dermau i ddisgrifio’r grwpiau ac yn ychwanegol at ‘drop-outs’ neu ‘hipis’, ceid disgrifiadau megis ‘ideolegwyr’ neu oroeswyr’.  Bu rhai o’r rhain yn y llyfr yn cymryd rhan mewn protestiadau heddwch cenedlaethol a lleol ac aeth rhai o’r menywod i Gomin  Greenham. Ceir atgofion am y mwd a’r llaid, torcalon a phartion.

 

Ym Mhrydain ac ar y llwyfan rhyngwladol ehangach, gwelwyd  digwyddiadau mawr ac roedd Cymru hefyd yn gweld newidiadau a oedd yn effeithio ar bob lefel.  Roedd y  gymysgryw haid a ddaeth i’r  Gorllewin yn un o’r nifer o edafedd newydd lliwgar a oedd yn dechrau nyddu cymdeithas newydd.  Mae’r llyfr hwn yn casglu tystiolaeth o’r cyfnod hwn yn ein hanes lleol sydd angen ei astudio ymhellach.

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.net