Nid gorau po fwyaf bob tro, yn ôl astudiaeth o gyllid ffermydd

02/09/2019

Categori: Newyddion

Mae dadansoddiad newydd o ddata busnes dros 1,500 o ffermydd defaid a buchod sugno yng Nghymru yn awgrymu bod dyfodol i'r fferm deuluol os yw'r busnes yn cael ei reoli'n effeithiol a’r costau’n cael eu monitro’n ofalus.

Cafodd data a roddwyd gan ffermwyr fel rhan o'r prosiect Meincnodi Cig Coch ei ddehongli'n annibynnol cyn cyflwyno’r canlyniadau mewn adroddiad manwl sydd bellach ar gael i'w lawrlwytho oddi ar wefan Hybu Cig Cymru.

 

Mae'r prosiect – sy’n fenter gwerth £2.15 miliwn wedi ei chefnogi gan Lywodraeth Cymru o Gronfa Bontio’r Undeb Ewropeaidd ac sy’n cael ei gweithredu gan HCC gyda chefnogaeth Cyswllt Ffermio - wedi tynnu sylw at yr amrywiaeth o fewn y sectorau defaid a buchod sugno yng Nghymru. Mae hefyd yn tynnu sylw at wahaniaethau sylweddol ym mherfformiad ariannol busnesau cig coch yng Nghymru.

 

“Mae’r mentrau sy’n gwneud orau yn creu busnes ariannol hyfyw ac, mewn rhai achosion, busnes proffidiol iawn,” meddai John Richards, Rheolwr Datblygu a Chysylltiadau’r Diwydiant yn HCC. “Fodd bynnag, nid y busnesau hyn oedd y rhai mwyaf o reidrwydd o ran graddfa neu faint.  Yr hyn y mae'r dadansoddiad data wedi dangos yw pwysigrwydd datblygu busnes yn seiliedig ar sylfeini cadarn cyn ceisio tyfu ac ehangu.

 

“Mae'r data'n dangos bod y perfformwyr gorau’n cadw eu costau cyffredinol yn sylweddol is ar gyfer anifeiliaid magu nag yw ffermydd yn y traean isaf. Mae ffigurau’r mentrau defaid yn dangos taw hanner costau cyffredinol y rhai sydd yn y traean isaf o ran perfformiad sydd gan y rhai yn y traean uchaf. Anogir cynhyrchwyr i adolygu pob cost cyffredinol, a holl gostau’r busnes yn gyffredinol, waeth pa mor fawr neu fach, i'w cadw'n isel.”

 

Fodd bynnag, mae'r prosiect wedi amlygu’r her bresennol o wneud arian o ddefaid, ac o fentrau buchod sugno yn benodol; mae hyn yn cyd-fynd ag ystadegau arolwg Busnesau Fferm Llywodraeth Cymru a data o weddill y DG.

 

Ychwanegodd John Richards: “Mae cyfnod hir o gythrwfl gwleidyddol yn San Steffan ac ansicrwydd Brexit wedi bod, ac yn parhau i fod yn rhwystr enfawr i amaethyddiaeth; mae'n amser heriol. Fodd bynnag, ni nododd y dadansoddiad un broblem fawr benodol yn y sector, ond nifer o broblemau llai y gellir mynd i'r afael â nhw er budd busnesau ffermio.

 

“Dylai ffermwyr geisio gwneud defnydd effeithiol o’r holl adnoddau sydd ar gael iddyn nhw.  Mae angen iddyn nhw gadw’r union nifer o anifeiliaid sydd eu hangen i gael y cynnyrch gorau o’r tir.

 

“Mae hefyd angen canolbwyntio ar fanylion. Mae gwerth meincnodi a'r arbedion y gellir eu gwneud trwy gadw llygad barcud ar gyllid y fferm yn amlwg o'r gwaith hwn. Mae mesur perfformiad menter trwy neilltuo amser i gyfrifo'r enillion yn hanfodol er mwyn cael busnes sy’n cael ei reoli'n dda ac sy’n broffidiol a chynaliadwy.”

 

Angen addasu

 

Dywedodd Lesley Griffiths, Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig: “Mae’r adroddiad yma’n cyflwyno gwybodaeth o’r sector ar sut a pham mae perfformiad yn amrywio ar draws busnesau ffermio yng Nghymru. Beth bynnag fo canlyniad y broses Brexit, mae’r farchnad newidiol y mae ffermwyr yn gweithio ynddi yn golygu y bydd yn rhaid addasu rŵan er mwyn sicrhau dyfodol i’w busnesau yn y dyfodol. Bydd y wybodaeth yn yr adroddiad yma’n cynnig arweiniad amhrisiadwy i rai o’r opsiynau sydd ar gael i leihau costau gweithredu.

 

“Mae’r adroddiad yn dangos bod busnesau ffermio o bob maint ar draws Cymru sy’n gallu cynhyrchu elw yn ogystal â chynnal safonau amgylcheddol a lles anifeiliaid o’r radd flaenaf. Gwyddwn nad yw gwneud elw o ddefaid a buchod sugno’n hawdd, ond wrth gynllunio a gyda’r gefnogaeth sydd ar gael gan Cyswllt Ffermio a HCC, mae’n bosib rhedeg busnes llwyddiannus sy’n arwain at fuddion i’r amgylchedd ac economi Cymru.”