Nofel am dref glan môr yn agor trafodaeth am begynu barn mewn cymdeithas

16/07/2019

Categori: Gwleidyddiaeth, Hamdden, Llenyddiaeth, Newyddion

Mae nofel newydd gan yr awdures Mared Lewis yn mynd i’r afael â phwnc sy’n broblem gynyddol yn y Gymru gyfoes, sef y pegynnu barn mewn cymdeithas.

Mae’r nofel Treheli a gyhoeddwyd gan Wasg y Lolfa yn olrhain cyfnod mewn tref glan y môr a’i thrigolion ac yn edrych ar ymateb pobl i ddigwyddiad penodol sydd yn effeithio ar bawb yno.

 

Stori ddirgelwch sydd wrth wraidd Treheli, ond y ffordd mae pob un yn ymateb i’r dirgelwch yn wahanol sydd o ddiddordeb. Mae'r nofel yn agor ar ganol cyfarfod cyhoeddus yn Nhreheli, cyfarfod sydd wedi ei alw mewn ymateb i'r ffaith fod rhywun yn aflonyddu yn y cysgodion, ac yn creu stŵr yn ddistaw bach o fewn y dref. Wrth i'r trigolion geisio tynnu ynghyd, buan iawn daw rhwygiadau i'r fei, ac i bobol ddechrau pwyntio bys.

 

“Mae yna adleisiau o’r hinsawdd gymdeithasol bresennol - y pack mentality,” meddai’r awdures, cyn ychwanegu, “mae’n anodd peidio sylwi ar y newid hinsawdd cymdeithasol a’r gwrthdaro yn dilyn y symudiadau gwleidyddol diweddar. Ymddengys fod yna nifer sy’n teimlo bellach bod yna hawl i leisio barn rhagfarnllyd am leiafrifoedd o bob math. Mae’n amhosib i awyrgylch felly beidio cael effaith ar rywun sy’n sgwennu, ac mae o’n rhywbeth sy’n fy mhryderu’n fawr. Nid rôl awdur neu artist yw pregethu, dim ond agor y drafodaeth.”

 

Mae Treheli yn nofel ar ffurf go anarferol gan iddi ddechrau ei thaith fel cyfres o straeon byrion,  ac un cymeriad yn clymu pawb efo’i gilydd. Mae prif gymeriad pob stori yn wahanol, a safbwynt personol y cymeriadau unigol i’r digwyddiadau yn wahanol, ond mae’r un cymeriadau yn ymddangos mewn nifer o’r straeon.

 

“Roedd cwlwm un berthynas benodol wedi bod yn fy meddwl ers blynyddoedd, ac wrth i fynd yn ôl at y ddau gymeriad yma, fe dyfodd y gymuned a'r stori o'u cwmpas nhw, rywsut. Mae'r lleoliad yn glir iawn yn fy meddwl, er nad ydy o wedi ei seilio'n llwyr ar un lle penodol, ond yn ffrwyth dychymyg,” meddai Mared Lewis.

 

Elfennau real a chignoeth

 

Mae Mared Lewis newydd gwblhau cwrs MA mewn Ysgrifennu Creadigol ym Mhrifysgol Bangor, ac yn dweud i’r cwrs helpu i ddatblygu elfennau gwahanol ei ysgrifennu: “Er bod yna elfennau real ac eithaf cignoeth yn y nofel, mae haenen rithiol iddi hefyd ar adegau. Mae hyn yn rhywbeth newydd yn fy ngwaith i, ac rydw i wedi mwynhau gwthio ychydig ar fy ffiniau creadigol. Roedd cael y cyfle i ddilyn cwrs MA Ysgrifennu Creadigol yn sicr yn brofiad gwerthfawr a thrafod efo tiwtoriaid a rhannu efo'r myfyrwyr creadigol eraill ar y cwrs, yn brofiad amheuthun wna i drysori am byth.”

 

Mae Mared Lewis yn fam i ddau fab, ac yn byw ar Ynys Môn efo’i gŵr Dafydd. Ar ôl cyfnodau o ddysgu Saesneg a gweithio fel swyddog maes, mae Mared yn sgwennu ar ei liwt ei hun ers rhai blynyddoedd, ac yn gwneud gwaith fel tiwtor Cymraeg i Oedolion.