Prosiect yn cofnodi hanes stryd fawr Abertawe

30/05/2017

Categori: Hamdden, Newyddion

Cafodd prosiect newydd ei lansio i archwilio a dathlu hanes cyfoethog un o strydoedd mwyaf adnabyddus Abertawe sef y Stryd Fawr.

Mae prosiect newydd ar y cyd wedi'i lansio i archwilio a dathlu hanes cyfoethog un o strydoedd mwyaf adnabyddus Abertawe sef y Stryd Fawr.

 

Wedi'i arwain gan Swansea Music Art Digital a'i gefnogi gan Raglen Cymunedau Cysylltiedig Prifysgol Abertawe a Chronfa Treftadaeth y Loteri, bydd prosiect hanes llafar Swansea Scenes yn canolbwyntio ar ddatgelu a dogfennu hanes y cymunedau sydd wedi defnyddio ardaloedd cymdeithasol y Stryd Fawr ers y 1800au - o neuaddau cerddoriaeth a'r sinema gyntaf yng Nghymru, i’r clwb cyntaf yng Nghymru ar gyfer pobl hoyw a thafarnau sy'n cynnig cerddoriaeth fyw.

 

Caiff atgofion a deunyddiau a gesglir gan brosiect Swansea Scenes eu manylu mewn ffilm ddogfen, archif digidol ac rhith-amgueddfa wedi'u lleoli mewn nifer o leoliadau ar draws y ddinas. Defnyddir y dechnoleg ddiweddaraf i ddarparu cynnwys digidol i ardaloedd sy'n gysylltiedig ag ardal ddaearyddol benodol. 

 

Bydd y prosiect yn cynnwys rhai o adeiladau mwyaf adnabyddus y Stryd Fawr yn cynnwys Theatr y Palas sy'n adeilad rhestredig Gadd II yn 1888 a chroesawodd bobl megis Charlie Chaplin a Morecambe and Wise. Yn 1960 ymddangosodd enillydd gwobr Oscar, Syr Anthony Hopkins, ar y llwyfan am y tro cyntaf erioed yn Theatr y Palas.  Mae gan yr adeilad eiconig hanes brith wrth iddo gael ei ddefnyddio fel theatr, sinema, marwdy dros dro yn ystod y Blitz, clwb nos i bobl hoyw, neuadd bingo a chlwb dawnsio yn ystod y 1990au. Hwn oedd y lleoliad cyntaf yn Abertawe i ddangos lluniau symudol.

 

 

Agorodd Adeilad Elysium yn 1914 fel sinema ar un lefel a chlwb ar gyfer gweithwyr y dref ar lefel arall. Roedd yn cynnwys ystafell ddawns ac ystafell ddarllen i fenywod. Caewyd y sinema yn 1960 a chaewyd yr adeilad cyfan yn 1994. Mae'n parhau i fod yn adfeiliedig hyd heddiw.

 

Gwesty’r Bush

 

Defnyddiwyd Gwesty'r Bush sef adeilad rhestredig Gradd II Sioraidd gan Oliver Cromwell yn yr 17eg Ganrif ar ôl rasio ceffylau yn Nhwyni Crymlyn.  Yn 1804 cynhaliodd fuddsoddwyr gyfarfod yn y Bush i drafod sefydlu trên y Mwmbwls a dywedir mai honno oedd y dafarn olaf yn Abertawe lle yr yfodd Dylan Thomas cyn iddo adael am Unol Daleithiau America. Erbyn hyn mae'r adeilad wedi'i ddymchwel ond nod Swansea Scenes fydd hyfforddi tîm craidd o 15 o wirfoddolwyr lleol mewn treftadaeth, hanes llafar, gwneud ffilmiau, a dylunio a datblygu digidol.

 

Dywedodd Kate Spiller, Prosiect Cymunedau Cysylltiedig: "Hyd yma mae hanes llafar diwylliant y Stryd Fawr heb ei gofnodi. Bydd y prosiect hwn yn newid hynny trwy gynnal ystod o ddigwyddiadau, gweithdai a chynyrchiadau amlgyfrwng sydd wedi'u hanelu at ddatgelu a chadw hanes anghofiedig y Stryd Fawr. Bydd archif yn cadw straeon, lluniau a cherddoriaeth o'i hanes diwylliannol cyfoethog.

 

Bydd atgofion y bobl leol a oedd â chysylltiadau â Stryd Fawr Abertawe yn ganolog i'r ymchwil.

 

Esboniodd Stuart Summer, arweinydd prosiect Swansea Scenes: “Mae cymaint o'n hanes lleol wedi'i weu yn rhan o atgofion a phrofiadau pobl. Mae'r prosiect hwn yn rhoi cyfle i ni adrodd stori Stryd Fawr Abertawe a'r effaith sylweddol a gafodd ar y cymunedau yr oedd ganddynt gysylltiadau cryf â'r ardal - LGBT, pync, roc, indie, rave, dawns a llawer mwy. Rydym yn dymuno clywed am eu hatgofion a gweld unrhyw luniau neu ddeunyddiau sydd ganddynt."

 

"Trwy ddangos sut cafodd yr ardal ei defnyddio ar gyfer cymunedau gwahanol ac anghyfartal y gobaith yw darparu cipolwg mwy a pharhaol o'r digwyddiadau a'r gweithgareddau a ddigwyddodd yn ystod bywyd y stryd. Bydd hyn yn helpu i roi dealltwriaeth well o hanes a phwysigrwydd y stryd hon sy'n newid yn gyflym i'r gymuned ehangach yn Ne Cymru a'r tu hwnt iddi".   

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru