Rhaglen yn portreadu cyn-wleidydd

15/03/2016

Categori: Gwleidyddiaeth, Hamdden, Newyddion

Mewn rhaglen ddogfen yn portreadu'r Arglwydd Elystan Morgan heno ar S4C, mae'r gwleidydd o Aberystwyth yn pwysleisio nad yw'n difaru unrhyw un o'i benderfyniadau gwleidyddol o'r gorffennol.

Er hyn, nid taith hawdd oedd mynd o fod yn fachgen direidus i ddod yn gyfreithiwr ac yna'n Aelod Seneddol dros y Blaid Lafur yng Ngheredigion - ac mae wedi derbyn tipyn o feirniadaeth dros y blynyddoedd.

 

Ar un adeg roedd yr Arglwydd Elystan yn aelod o Blaid Cymru ac fe gafodd ei benderfynu’n chwyrn am ei benderfyniad i symud i'r Blaid Lafur.

 

"Dwi'n dal i gredu bod yr hyn 'nes i yn iawn. Pan ddes i'n ymgeisydd do'n i ddim yn meddwl byddwn i'n ennill. Ro'n i'n teimlo bod 'na ragfarn yn erbyn Llafur yn Sir Aberteifi ac mae'n anodd iawn goresgyn hynny," meddai'r Arglwydd Elystan Morgan, sy'n aelod annibynnol o Dŷ'r Arglwyddi.

 

"Yn ail ddiwrnod bodolaeth y Llywodraeth Llafur ym 1964, crëwyd y swydd o Ysgrifennydd Gwladol dros Gymru. Byddai hyn yn ffordd o gydnabod Cymru fel gwlad a chenedl. Dwi'n cofio meddwl bod bron popeth nawr yn bosib."

 

Barnwr

 

Fe aeth Elystan Morgan yn ei flaen i fod yn fargyfreithiwr ac yn farnwr ar ôl bod yn wleidydd, ond yn y rhaglen fe awn yn ôl i ddechrau ei stori gan glywed am ei fagwraeth yn Aberystwyth. Cawn glywed gan ei blant Owain a Leri tra bydd yr hanesydd Syr Deian Hopkin yn trafod ei fywyd gwleidyddol.

 

"Dwi'n cofio'r tro cyntaf cwrddais i ag Elystan yng Nghanolfan y Blaid Lafur ar Bridge Street yn Aberystwyth," meddai Syr Deian Hopkin, sy'n sgwrsio â'r Arglwydd Elystan yn y rhaglen.

 

"Ro'n ni'n cwrdd â'r ymgeisydd newydd am y tro cyntaf a doeddwn i ddim wir yn siŵr beth i'w ddisgwyl. Roedd pawb wedi clywed am hanes Elystan yn gadael Plaid Cymru ac roedd e'n ddyn enwog a nawr yn cael ei ddewis fel darpar ymgeisydd i'r Blaid Lafur. Roedd gen i fy amheuon. Mae'n rhaid i fi ddweud enillodd e'r holl gynulleidfa yn syth. Roedd ei bersonoliaeth yn rhyfeddol."

 

Mae'r ddogfen Yr Arglwydd Elystan hefyd yn cynnwys cyfweliadau gyda nifer o ffigyrau amlwg fel yr awdur Tegwyn Jones, cyn AS Plaid Cymru Elfyn Llwyd a’r bardd Vernon Jones am ddylanwad yr Arglwydd Elystan ar wleidyddiaeth yng Nghymru a Phrydain.

 



Mae'r ddogfen Yr Arglwydd Elystan hefyd yn cynnwys cyfweliadau gyda nifer o ffigyrau amlwg fel yr awdur Tegwyn Jones, cyn AS Plaid Cymru Elfyn Llwyd a’r bardd Vernon Jones am ddylanwad yr Arglwydd Elystan ar wleidyddiaeth yng Nghymru a Phrydain.