Traddodi darlith am ferched a aeth i Botany Bay

08/08/2017

Categori: Gwleidyddiaeth, Llenyddiaeth, Newyddion

Fe fu hynt y menywod o Gymru a gafodd eu trawsgludo i Awstralia yn ystod 18fed a’r 19ed ganrif yn cael ei drafod gan y ddarlithwraig mewn troseddeg o Brifysgol Aberystwyth, Dr Lowri Cunnington Wynn, ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol heddiw.

"Ychydig yr ydym yn ei wybod am y menywod gafodd eu trawsgludo i Awstralia a does dim modd ymddiried yn yr hyn sydd gennym”, meddai Dr Wynn.

 

“Mae hanes trawsgludo “troseddwyr” o Brydain" i'r trefedigaethau Prydeinig yn un lliwgar. Rhwng 1788 a 1868, cafodd tua 162,000 o garcharorion eu trawsgludo am eu "troseddau" gan Lywodraeth Prydain i wahanol drefedigaethau cosb yn Awstralia. Rydym yn gwybod mwy am y carcharorion gwrywaidd ond cip yn unig sydd gennym ar brofiadau’r 24,000 o fenywod gafodd eu trawsgludo, a hynny’n aml am fân-droseddau.”

Wrth siarad am y troseddwyr benywaidd o Gymru anfonwyd i ochr arall y byd am ddwyn siôl neu ffrog eu meistres, dywedodd Dr Wynn: "Nid oes llawer iawn sy'n adrodd yn fanwl brofiadau’r menywod, ac mae’r hyn sy'n hysbys yn wedi ei lywio gan statws cymdeithasol menywod fel dinasyddion ail ddosbarth ac adroddiadau hanesyddol rhagfarnllyd gan awduron oedd yn ddynion.

 

Cwymp Efa

 

“Nid oedd y canfyddiad o garcharorion benywaidd o Gymru yn un ffafriol, ond yn hytrach cawsant eu portreadu fel symbolau o gwymp Efa yng Ngardd Eden. Roedd y rhan fwyaf yn cael eu portreadu fel puteiniaid, a oedd yn denu dynion i’w gwelyau gyda'u hymddygiad “digywilydd”. Ond, fel sydd yn wir yn aml, straeon rhagfarnllyd yw’r rhain sy’n adlewyrchu’r farn am fenywod yn y cyfnod hwnnw.”

 

Yn ei ddarlith, bydd Dr Wynn hefyd yn darparu cyd-destun cymdeithasol a hanesyddol hynt y menywod Cymru gafodd eu hanfon i Awstralia a'r rhesymeg y tu ôl i’r trawsgludo.

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru